تدوین چارچوبی برای افزایش امکان انتخاب و کنترل در سازمان‌دهی فضاهای داخلی درمانی

تدوین چارچوبی برای افزایش امکان انتخاب و کنترل در سازمان‌دهی فضاهای داخلی درمانی

محدثه مصطفوی1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری دانشگاه آزاد اسلامی

کد IOI مقاله : ABDB-ACAZHB
محل انتشار : کنفرانس بین‌المللی معماری داخلی:تعامل انسان، فضا و محصول(iafdconf.ir)
چکیده :
    چکیده فضاهای داخلی درمانی علاوه بر پاسخ‌گویی به نیازهای عملکردی، الزامات ایمنی و فرایند ارائه خدمات، باید امکان استفاده متناسب با نیازها و ترجیحات متفاوت کاربران را فراهم کنند. سازمان‌دهی ثابت فضا، محدودیت در انتخاب محل استقرار، ضعف در تأمین حریم خصوصی و کنترل محدود بر برخی ویژگی‌های محیطی می‌تواند فرصت اختیار کاربران را کاهش دهد. هدف از پژوهش حاضر، تدوین چارچوبی مفهومی برای افزایش امکان انتخاب و کنترل کاربران از طریق سازمان‌دهی فضایی و طراحی داخلی محیط‌های درمانی است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی ـ تحلیلی است و بر مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی تکیه دارد. در این راستا، مطالعات مرتبط با معماری شفابخش، بیمارستان روان‌پزشکی شاهرود، فضاهای توان‌بخشی، مرکز روان‌درمانی رشت، طراحی مبتنی بر شواهد، روان‌شناسی محیطی، نوردرمانی و کیفیت فضای داخلی معماری درمانی از منظر ارتباط آن‌ها با انتخاب و کنترل کاربران تحلیل و مقایسه شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که تنوع موقعیت‌های استقرار، خوانایی و دسترسی، امکان تنظیم میزان مواجهه با دیگران، انعطاف‌پذیری چیدمان و توجه به کیفیت محیطی، ظرفیت ایجاد فرصت‌های انتخاب را دارند. بر این اساس، چارچوب پیشنهادی در پنج محور مرتبط تدوین شده است: تنوع فضایی؛ خوانایی و دسترسی؛ حریم خصوصی؛ انعطاف‌پذیری و کنترل محدود ویژگی‌های محیطی؛ و تعامل اجتماعی همراه با کیفیت محیطی. این چارچوب حاصل تحلیل مفهومی مطالعات پیشین است و برای ارزیابی کارآمدی آن در محیط‌های واقعی، بررسی‌های تکمیلی ضروری است.

کلمات کلیدی : واژگان کلیدی معماری داخلی فضاهای درمانی انتخاب کاربر کنترل محیطی سازمان‌دهی فضایی