بررسی اثرات آستانه ای افزایش جذب منابع بانکی بر شاخص عملکرد بانکها با تاکید بر ترکیب بهینه سپرده ها، در بانکهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

بررسی اثرات آستانه ای افزایش جذب منابع بانکی بر شاخص عملکرد بانکها با تاکید بر ترکیب بهینه سپرده ها، در بانکهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

احسان امجدیان1

1) دکتری مهندسی مالی

کد IOI مقاله : ABDE-ABHCDB
محل انتشار : ششمین کنفرانس بین المللی تحقیقات پیشرفته در مدیریت و علوم انسانی مونیخ، آلمان(huconf.com)
چکیده :
    پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات آستانه ای افزایش جذب منابع بانکی بر شاخص عملکرد بانکها با تاکید بر ترکیب بهینه سپرده ها ، در بانکهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهرانانجام شده است. با توجه به اهمیت ساختار سپرده‌ها در تأمین منابع بانک‌ها و نقش روزافزون فین‌تک در نظام بانکی، این مطالعه تلاش دارد نشان دهد که آیا اثرگذاری این متغیرها بر عملکرد بانکی در سطوح مختلف ترکیب سپرده‌ها یکسان است یا رفتار غیرخطی و وابسته به آستانه دارد. جامعه آماری پژوهش شامل 12 بانک بورسی ایران طی دوره زمانی 1392 تا 1403 بوده و داده‌ها به صورت سالانه جمع‌آوری شده‌اند. برای سنجش عملکرد بانکی از سه شاخص نرخ بازده دارایی (ROA)، نرخ بازده حقوق صاحبان سهام (ROE) و حاشیه سود خالص بانکی (NIM) استفاده شده است. متغیرهای توضیحی شامل ترکیب سپرده‌های بانکی، شاخص رقابت بانکی هرفیندال– هیرشمن، شاخص قدرت بانکی، شاخص ثبات بانکی (Z-score)، فناوری‌های نوین مالی (ارزش مبادلات پایانه‌های غیرنقدی، همراه‌بانک و اینترنت‌بانک)، اندازه بانک، اهرم مالی، ریسک نقدینگی، ریسک اعتباری، نرخ سود سپرده‌ها، نسبت کفایت سرمایه و شاخص تمرکز بانکی می‌باشند. پس از بررسی پایایی متغیرها با استفاده از آزمون ریشه واحد پانلی لوین–لین–چو و تأیید هم‌انباشتگی بلندمدت متغیرها از طریق آزمون کائو، مدل‌های مورد نظر با بهره‌گیری از روش رگرسیون انتقال ملایم پانلی (PSTR) برآورد شده‌اند. نتایج آزمون‌های خطی بودن نشان داد که رابطه میان متغیرهای اصلی پژوهش و شاخص‌های عملکرد بانکی غیرخطی بوده و وجود یک تابع انتقال با یک حد آستانه‌ای برای هر سه مدل کفایت دارد. یافته‌های تجربی حاکی از آن است که ترکیب سپرده‌های بانکی اثر منفی و معناداری بر عملکرد بانکی دارد، به‌گونه‌ای که افزایش نسبت سپرده‌های کوتاه‌مدت به بلندمدت منجر به کاهش سودآوری بانک‌ها می‌شود. با این حال، پس از عبور ترکیب سپرده‌ها از حد آستانه برآوردشده، شدت اثرگذاری این متغیر بر عملکرد بانکی افزایش می‌یابد و حرکت به سمت سپرده‌های بلندمدت موجب بهبود شاخص‌های عملکرد می‌گردد. همچنین شاخص رقابت‌پذیری و قدرت بانکی در هر سه مدل اثر مثبت و معناداری بر عملکرد بانکی داشته‌اند. نتایج نشان می‌دهد فناوری‌های نوین مالی، اعم از پایانه‌های غیرنقدی، همراه‌بانک و اینترنت‌بانک، نقش مهمی در ارتقای سودآوری و کارایی بانک‌ها ایفا می‌کنند. در مقابل، ریسک‌های نقدینگی و اعتباری اثر منفی و معناداری بر عملکرد بانکی دارند. به طور کلی، نتایج پژوهش بیانگر آن است که سیاست‌های بانکی در حوزه مدیریت ترکیب سپرده‌ها و توسعه فناوری‌های مالی باید با توجه به رفتار غیرخطی و آستانه‌ای این متغیرها طراحی شوند تا زمینه ارتقای عملکرد و ثبات نظام بانکی فراهم گردد.

کلمات کلیدی : عملکرد بانکی ترکیب سپرده‌های بانکی رقابت‌پذیری بانکی قدرت بانکی فناوری‌های نوین مالی بانک‌های بورسی ایران