واکاوی اقتصاد خرد مسکن در عصر کوچکسازی اجباری (از زیست اشتراکی تا فقر پنهان سکونتی در تهران)
واکاوی اقتصاد خرد مسکن در عصر کوچکسازی اجباری (از زیست اشتراکی تا فقر پنهان سکونتی در تهران)
فاطمه قره چمنی1
1) دانشجوی دکترای تخصصی شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز. ایران -
کد IOI مقاله
:
ABDE-ABHGZF
محل انتشار :
ششمین کنفرانس بین المللی تحقیقات پیشرفته در مدیریت و علوم انسانی مونیخ، آلمان(huconf.com)
چکیده :
بحران مسکن در کلانشهر تهران، با افزایش بیسابقه قیمتها و کاهش شدید قدرت خرید خانوارها، پدیدهای نوظهور را رقم زده است که در این پژوهش «عصر کوچکسازی اجباری» نامیده میشود. این پژوهش با هدف واکاوی پیوند میان اقتصاد خرد مسکن، کوچکسازی اجباری، زیست اشتراکی و فقر پنهان سکونتی در تهران انجام شده است. روش پژوهش آمیخته (کمی-کیفی) و از نوع توصیفی-تحلیلی است. دادههای کمی از طریق پرسشنامه از ۳۹۵ خانوار ساکن در شش منطقه منتخب تهران و دادههای کیفی از طریق ۳۰ مصاحبه نیمهساختاریافته با سرپرستان خانوارهای ساکن در واحدهای زیر ۴۰ مترمربع گردآوری شد. تحلیل دادههای کمی با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) و نرمافزارهای SmartPLS و AMOS و تحلیل دادههای کیفی با روش تحلیل مضمون و نرمافزار MAXQDA انجام گرفت. یافتهها نشان داد که عوامل اقتصادی (قیمت زمین، تورم مسکن، نرخ ارز و نرخ سود بانکی) با ضریب 48/0 و عوامل رفتاری (رفتار تقلیدی، خوشبینی افراطی و ادراک از ناامنی اقتصادی) با ضریب 34/0، مهمترین محرکهای کوچکسازی اجباری هستند. کوچکسازی اجباری با ضریب51/0، شدت زیست اشتراکی را افزایش میدهد و این دو پدیده، بهصورت مستقیم و غیرمستقیم (با میانجیگری زیست اشتراکی)، فقر پنهان سکونتی را تشدید میکنند. اثر کل عوامل اقتصادی بر فقر پنهان سکونتی برابر با 49/0 و اثر کل کوچکسازی اجباری بر آن برابر با 50/0 است. زیست اشتراکی در تهران عمدتاً بهصورت اجباری، غیررسمی و فاقد قواعد شفاف است و در نتیجه، بهجای تقویت سرمایه اجتماعی، به تضعیف ارزشهای اسلامی (بهویژه محرمیت و امنیت اخلاقی) با ضریب32/0- میانجامد. با این حال، سازگاری فرهنگی-محلی (هنجارهای محلی و پیوندهای خویشاوندی) با ضریب تعدیلگری 29/0، تا حدودی اثرات منفی زیست اشتراکی را تعدیل میکند. یافتههای کیفی نیز نشان داد که ساکنان فضاهای کوچک و اشتراکی، تجربهای از از دست دادن کنترل بر فضای زندگی، استرس مزمن، کاهش سلامت روان، تضعیف روابط خانوادگی و انزوای اجتماعی را روایت میکنند. نتیجهگیری نهایی این است که فقر پنهان سکونتی در تهران، حاصل تعامل پیچیده عوامل ساختاری و رفتاری است و سیاستهای فعلی مسکن، بهجای کاهش آن، به تشدید این پدیده دامن زدهاند.
کلمات کلیدی : اقتصاد خرد مسکن شهری کوچکسازی زیست اشتراکی فقر سکونتی