اثربخشی درمان شناختی-رفتاری (CBT) مبتنی بر هوش مصنوعی در کاهش اختلالات روانپزشکی
اثربخشی درمان شناختی-رفتاری (CBT) مبتنی بر هوش مصنوعی در کاهش اختلالات روانپزشکی
پوریا درمیانی1
1) دانشجوی رشته پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، لرستان، ایران
کد IOI مقاله
:
ABDE-ABKADD
محل انتشار :
ششمین کنفرانس بین المللی تحقیقات پیشرفته در مدیریت و علوم انسانی مونیخ، آلمان(huconf.com)
چکیده :
اختلالات روانپزشکی با شیوع بالا، همبودی قابل توجه و پیامدهای جدی بر کارکرد فردی–اجتماعی، از چالشهای اصلی نظامهای سلامت محسوب میشوند و همزمان محدودیت دسترسی به درمانهای مبتنی بر شواهد(کمبود متخصص، هزینه، انگ اجتماعی و ناپیوستگی پیگیری) ضرورت راهکارهای مکمل و مقیاسپذیر را برجسته کرده است؛ درمان شناختی–رفتاری مبتنی بر هوش مصنوعی (AI CBT) با تکیه بر ظرفیتهایی مانند شخصیسازی الگوریتمی، پایش بلادرنگ، تحلیل زبانی/هیجانی و ارائه مداخله ساختاریافته در بسترهای دیجیتال، بهعنوان یک «درمانگر یار» در روانپزشکی معاصر مطرح شده است. هدف مقاله حاضر بررسی اثربخشی AI CBT در کاهش علائم و بهبود پیامدهای بالینی در اختلالات روانپزشکی و روشنسازی مزایا، محدودیتها و ملاحظات کاربردی آن در چارچوب مراقبت روانپزشکی بود. این مطالعه با رویکرد کیفی، توصیفی–تحلیلی و سندپژوهی انجام شد و منابع علمی منتشرشده در بازه زمانی۲۰۱۵ تا۲۰۲۶ از پایگاههای علمی معتبر با کلیدواژههای مرتبط بازیابی، غربالگری و سپس با تحلیل محتوای کیفی و تحلیل مضمونی دستهبندی و تفسیر گردیدند. یافتهها نشان داد AI CBT در طیفی از اختلالات از جمله افسردگی، اختلالات اضطرابی، وسواس فکری–عملی، اختلالات مرتبط با تروما، اختلالات خوردن، رفتارهای اعتیادی، مشکلات تنظیم هیجان و برخی مسائل خواب/روانتنی، عمدتاً از طریق افزایش خودپایشگری، تقویت پایبندی درمانی، کاهش اجتناب، تسهیل تمرینهای بینجلسهای و ارائه بازخورد شخصیسازیشده میتواند به کاهش شدت نشانهها و بهبود عملکرد کمک کند؛ با این حال، میزان اثربخشی به شدت و پیچیدگی اختلال، کیفیت طراحی سامانه، سواد دیجیتال کاربر، الزامات اخلاقی و سطح نظارت بالینی وابسته است. در جمعبندی، AI CBT رویکردی نویدبخش و مقیاسپذیر برای توسعه خدمات سلامت روان و کاهش بار بالینی اختلالات روانپزشکی است، اما در اغلب سناریوهای بالینی باید بهعنوان مداخله مکمل و «درمانگر یار» در کنار ارزیابی و قضاوت تخصصی (و در صورت نیاز درمان دارویی) به کار رود و پژوهشهای آینده باید بر پیامدهای بلندمدت، ایمنی، پروتکلهای ارجاع در موارد پرخطر و استانداردسازی معیارهای اثربخشی تمرکز کنند.
کلمات کلیدی : درمان شناختی رفتاری مبتنی بر هوش مصنوعی (ai‑cbt) اختلالات روانپزشکی سلامت روان