هوش مصنوعی در روان‌درمانی از نگاه روانشناسان: مطالعه پدیدارشناختی

هوش مصنوعی در روان‌درمانی از نگاه روانشناسان: مطالعه پدیدارشناختی

مجتبی دهقانی شورکی1 ملیحه سادات محمودی2

1) کارشناسی ارشد، روانشناسی عمومی، دانشگاه اردکان،یزد، ایران
2) دانشجو کارشناسی ارشد، روانشناسی بالینی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران

کد IOI مقاله : ABDE-ABKEZB
محل انتشار : ششمین کنفرانس بین المللی تحقیقات پیشرفته در مدیریت و علوم انسانی مونیخ، آلمان(huconf.com)
چکیده :
    هدف پژوهش حاضر، تبیین و درک عمیق تجربه زیسته روانشناسان بالینی از مواجهه با هوش مصنوعی در فرایند روان‌درمانی بود. این مطالعه در چارچوب پارادایم کیفی و با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. جامعه پژوهش شامل روانشناسان بالینی و مشاوران شاغل در مراکز روان‌درمانی شهر یزد با حداقل دو سال سابقه کار بالینی و تجربه مواجهه با هوش مصنوعی بود. نمونه‌گیری به صورت هدفمند انجام و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق تا رسیدن به اشباع نظری با ۶ نفر ادامه یافت. تحلیل داده‌ها با روش هفت مرحله‌ای کلایزی، سه مضمون اصلی را آشکار ساخت. یافته‌ها نشان داد که روانشناسان هوش مصنوعی را عمدتاً به عنوان ابزاری تسهیل‌گر در وظایف ساختاری و اداری درک می‌کنند، اما نسبت به توانایی آن در ایجاد همدلی اصیل انسانی، مدیریت بحران‌های روانی شدید، و حفظ حریم خصوصی داده‌ها به شدت تردید دارند. نگرش مشارکت‌کنندگان دوگانه و مشروط به شفافیت الگوریتم و نظارت انسانی بود و آن‌ها بر بازتعریف نقش خود در چارچوب همکاری انسان و هوش مصنوعی تأکید داشتند. در مجموع، این پژوهش نشان می‌دهد که آینده روان‌درمانی نه در جایگزینی کامل درمانگر با هوش مصنوعی، بلکه در تعامل هوشمندانه میان تخصص انسانی و توانمندی‌های فناوری رقم خواهد خورد، مشروط بر آنکه دغدغه‌های اخلاقی و حرفه‌ای روانشناسان به دقت مورد توجه قرار گیرد.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی روان‌درمانی روانشناسان پدیدارشناسی