مدیریت هوشمند مدرسه در دوره متوسطه: الگویی مقایسه‌ای هوش‌مصنوعی‌محور برای دبیرستان‌های نظری و هنرستان‌های فنی‌وحرفه‌ای، فرصت‌ها، چالش‌ها و الزامات اجرایی در دبیرستان‌ها و هنرستان‌ها

مدیریت هوشمند مدرسه در دوره متوسطه: الگویی مقایسه‌ای هوش‌مصنوعی‌محور برای دبیرستان‌های نظری و هنرستان‌های فنی‌وحرفه‌ای، فرصت‌ها، چالش‌ها و الزامات اجرایی در دبیرستان‌ها و هنرستان‌ها

پروین بدیچی1 امین بدیچی2 میلاد شیرزائی جلالی3

1) کارشناس ارشد مدیریت دولتی، آموزش و پرورش ناحیه یک زاهدان، سیستان و بلوچستان، ایران
2) کارشناس مهندسی نرم افزار، آموزش و پرورش فنوج، سیستان و بلوچستان، ایران
3) کارشناس ارشد آموزش زبان انگلیسی، آموزش و پرورش ناحیه یک زاهدان، سیستان و بلوچستان، ایران

کد IOI مقاله : ABDE-ABKFKB
محل انتشار : ششمین کنفرانس بین المللی تحقیقات پیشرفته در مدیریت و علوم انسانی مونیخ، آلمان(huconf.com)
چکیده :
    تحولات شتابان فناوری‌های هوش مصنوعی، الگوهای سنتی مدیریت در سازمان‌های آموزشی را با فرصت‌ها و چالش‌های جدیدی مواجه کرده است (,2019Holmes, Bialik, & Fadel؛ ,2016Luckin, Holmes, Griffiths, & Forcier). در دوره متوسطه، که مدارس نظری و هنرستان‌های فنی‌وحرفه‌ای و کاردانش دارای تنوع بالایی در برنامه‌های درسی، نیروی انسانی، امکانات، نیازهای دانش‌آموزان و ارتباط با محیط اجتماعی و حرفه‌ای هستند، استفاده هدفمند از هوش مصنوعی می‌تواند به ابزاری برای ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری، بهبود برنامه‌ریزی، مدیریت منابع، شناسایی مسائل آموزشی و پشتیبانی از فرایندهای اجرایی مدیران تبدیل شود. با وجود این، بهره‌گیری از هوش مصنوعی در مدیریت مدارس صرفاً به معنای جایگزین‌کردن فناوری با روش‌های سنتی نیست؛ بلکه مستلزم بازتعریف نقش مدیر، تقویت سواد داده و هوش مصنوعی، توجه به حریم خصوصی و امنیت اطلاعات و ایجاد سازوکارهای نظارت انسانی است (,2021UNESCO؛ ,2022European Commission). پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش هوش مصنوعی در تحول مدیریت آموزشی دوره متوسطه و شناسایی فرصت‌ها، چالش‌ها و الزامات اجرایی آن انجام شده است. روش پژوهش، مروری ـ تحلیلی است و با بررسی و تحلیل مفهومی ادبیات علمی مرتبط با هوش مصنوعی، مدیریت آموزشی و تحول دیجیتال در آموزش انجام شده است (,2019Zawacki-Richter, Marín, Bond, & Gouverneur). یافته‌های تحلیلی نشان می‌دهد که مهم‌ترین ظرفیت‌های هوش مصنوعی در مدیریت مدارس شامل پشتیبانی از تصمیم‌گیری مبتنی بر داده، تحلیل اطلاعات آموزشی، شناسایی الگوهای عملکردی، پیش‌بینی برخی روندهای آموزشی، تسهیل برنامه‌ریزی و تخصیص منابع، کاهش بخشی از امور اداری تکراری و فراهم‌کردن امکان پایش مستمر فرایندهای آموزشی و اجرایی است. با این حال، چالش‌هایی همچون کیفیت و سوگیری داده‌ها، حفظ محرمانگی اطلاعات دانش‌آموزان و کارکنان، وابستگی بیش از حد به خروجی سامانه‌های هوشمند، شکاف مهارتی مدیران و کارکنان و نبود چارچوب‌های روشن برای استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی می‌تواند اثربخشی این فناوری را محدود کند (,2021UNESCO, Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence). نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تحقق مدیریت آموزشی هوشمند در دوره متوسطه نیازمند رویکردی مرحله‌ای و انسان‌محور است؛ رویکردی که در آن هوش مصنوعی به‌عنوان ابزار پشتیبان تصمیم و نه جایگزین قضاوت حرفه‌ای مدیر مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، تفاوت ساختاری میان دبیرستان‌های نظری و هنرستان‌های فنی‌وحرفه‌ای و کاردانش ایجاب می‌کند الگوی استفاده از هوش مصنوعی متناسب با مأموریت و نیازهای هر نوع مدرسه طراحی شود. بر این اساس، توسعه سواد هوش مصنوعی مدیران، تدوین دستورالعمل‌های اجرایی، حفاظت از داده‌ها، ارزیابی مستمر ابزارهای هوشمند و توجه هم‌زمان به تفاوت‌های ساختاری مدارس از مهم‌ترین الزامات اجرای موفق این فناوری در مدیریت آموزشی است.

کلمات کلیدی : واژه‌هاي كليدي هوش مصنوعی مدیریت آموزشی دوره متوسطه تصمیم‌گیری تحول دیجیتال مدیر مدرسه هنرستان