شاخص‌های مدیران در کلام امیرالمؤمنین علی (ع) (مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی نهج‌البلاغه)

شاخص‌های مدیران در کلام امیرالمؤمنین علی (ع) (مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی نهج‌البلاغه)

امین رحمان زاده1 محمد حجاب دوست2 مهدی دانش3

1) رئیس امور منابع انسانی شرکت توسعه ارتباطات ترافیکی شهرداری مشهد
2) کارشناس اداری سازمان اقتصادی، سرمایه گذاری و مشارکت های مردمی شهرداری مشهد
3) مدیر پروژه بازخورد سنجی خدمات شهری شهرداری مشهد

کد IOI مقاله : ABDE-ABKFKZ
محل انتشار : ششمین کنفرانس بین المللی تحقیقات پیشرفته در مدیریت و علوم انسانی مونیخ، آلمان(huconf.com)
چکیده :
    پژوهش حاضر با هدف کشف، دسته‌بندی نظام‌مند و تعیین ضریب اهمیت شاخص‌های مدیران بر اساس کلام امام علی (ع) با تأکید بر نهج‌البلاغه انجام شده است. این مطالعه از نوع تحقیقات کیفی با رویکرد تحلیل محتوای نظام‌مند (Systematic Content Analysis) است. جامعه پژوهش، تمامی خطبه‌ها (۲۳۹ خطبه)، نامه‌ها (۷۹ نامه) و کلمات قصار (۴۸۰ حکمت) نهج‌البلاغه می‌باشد. نمونه‌گیری به شیوه هدفمند معیاری انجام شد و ۴۷ قطعه (شامل ۲۱ خطبه، ۱۹ نامه و ۷ حکمت) به عنوان نمونه نهایی انتخاب گردید. واحد تحلیل، «جمله واره دارای مفهوم مستقل مدیریتی» تعیین شد. فرایند کدگذاری در سه سطح باز، محوری و انتخابی با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA 2022 انجام گرفت. پایایی بازکدگذاری با ضریب توافق اسکات (Scott s Pi) برابر با ۰/۸۷ محاسبه شد. روایی محتوایی با روش لاوشه (CVR و CVI) و تأیید ۱۰ خبره صورت پذیرفت. در مرحله کدگذاری باز، ۷۵ کد اولیه استخراج شد. در مرحله کدگذاری محوری، ۱۹ مقوله پدیدار گردید. در مرحله کدگذاری انتخابی، ۵ شاخص نهایی به عنوان ارکان مدیریت اسلامی از منظر امام علی (ع) شناسایی شد. شاخص‌های نهایی به ترتیب ضریب اهمیت نسبی عبارتند از: تقوا و عدالت (۲۹/۳%)، علم و تدبیر (۲۵/۱%)، امانت‌داری و مسئولیت‌پذیری (۱۸/۶%)، مشورت و مشارکت (۱۴/۸%)، دلسوزی و مردم‌داری (۱۲/۲%). الگوی مدیریت علوی تلفیقی از اخلاق (تقوا، عدالت، دلسوزی) و عقلانیت (علم، تدبیر، مشورت) است که با مفاهیم نوینی چون رهبری خدمتگزار، عدالت سازمانی و مدیریت مشارکتی همسویی معنادار دارد، اما به دلیل تکیه بر مبانی توحیدی و پاسخگویی دوگانه (در برابر خدا و مردم)، از عمق و پایداری بیشتری برخوردار است.

کلمات کلیدی : امام علی (ع) نهج‌البلاغه شاخص‌های مدیران تحلیل محتوای کیفی عدالت سازمانی رهبری خدمتگزار