هستی‌شناسی کتاب‌شناسی توصیفی: مطالعه‌ای تطبیقی بر مرزهای مفهومی در سنت‌های پژوهشی ایران و غرب

هستی‌شناسی کتاب‌شناسی توصیفی: مطالعه‌ای تطبیقی بر مرزهای مفهومی در سنت‌های پژوهشی ایران و غرب

سیدجواد مرتضایی1 فاطمه‌زهرا توانچه2 مرضیه آباد3

1) 1- نویسنده مسئول، استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران، مشهد،
2) 2- دانشجوی دورۀ دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران، مشهد، رایانامه:
3) 3- دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی ، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران، مشهد،رایانامه:

کد IOI مقاله : ABDE-ABKZEK
محل انتشار : ششمین کنفرانس بین المللی تحقیقات پیشرفته در مدیریت و علوم انسانی مونیخ، آلمان(huconf.com)
چکیده :
    کتاب‌شناسی توصیفی یکی از مفاهیم بنیادین در مطالعات کتاب‌شناسی، نسخه‌پژوهی و تاریخ کتاب است که در کاربردهای فارسی و غربی با صورت‌بندی‌ها و دلالت‌های متنوعی همراه بوده است. هدف، تبیین ماهیت هستی‌شناختی این مفهوم، بازشناسی حدود آن و روشن‌کردن تمایز آن با کاربردهای نزدیک، از جمله کتابنامه‌های توصیفی، یادداشت‌دار و گونه‌های محتوایی بازنمایی منابع است. پژوهش با روش تحلیلی ـ تطبیقی و بر پایه مطالعه اسنادی انجام شده و در آن تعریف‌ها، معادل‌ها و کارکردهای کتاب‌شناسی توصیفی در شماری از منابع فارسی و غربی بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در معنای تخصصی، کتاب‌شناسی توصیفی بر مشاهده، ثبت و تحلیل نظام‌مند ویژگی‌های مادی حامل‌های متن، از جمله ساختار کاغذ، چاپ، صفحه‌آرایی، حروف، تصویر و صحافی، استوار است و از این رهگذر به بازسازی فرایند تولید، انتشار و انتقال متن یاری می‌رساند. همچنین بررسی منابع فارسی نشان می‌دهد که این اصطلاح در پاره‌ای کاربردها به توصیف محتوایی، گزارشی یا ترکیبی از توصیف مادی و محتوایی نیز اطلاق شده است. بر این اساس، دقت در تعیین حدود مفهومی کتاب‌شناسی توصیفی، برای پرهیز از ابهام اصطلاحی و برای انسجام بیشتر مطالعات کتاب‌شناسی، متن‌پژوهی و تاریخ کتاب ضرورتی اساسی دارد.

کلمات کلیدی : کتاب‌شناسی توصیفی نسخه‌پژوهی مادیت متن تاریخ کتاب انتقال متن