بررسی رابطه هوش هیجانی با سلامت روان در جمعیت دانشجویی: یک مرور نظام‌مند و تحلیل نقش واسطه‌ای استرس تحصیلی

سید جواد هاشمی اردکانی¹ مریم هوائی² زکیه لطفی³

1) استادیار، گروه روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2) کارشناسی روانشناسی، دانشگاه پیام نور، واحد آباده، فارس، ایران
3) کارشناسی روانشناسی، دانشگاه پیام نور، واحد آباده، فارس، ایران

کد IOI مقاله : ABDZ-ABBCCH
محل انتشار : چهارمین همایش ملي روانشناسی، تربیت، آسیب های اجتماعی و رسانه(psy.marvdasht.iau.ir)
چکیده :
    مقدمه: دوران دانشجویی با چالش‌های روانی-اجتماعی متعددی همراه است که می‌تواند سلامت روان افراد را تحت تأثیر قرار دهد. در این میان، هوش هیجانی به عنوان یک عامل محافظتی بالقوه مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش به بررسی رابطه بین هوش هیجانی و سلامت روان در دانشجویان و همچنین تحلیل نقش واسطه‌ای استرس تحصیلی در این رابطه می‌پردازد. روش: این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی و جامعه آماری آن شامل کلیه دانشجویان کارشناسی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران در سال تحصیلی 1402-1403 بود. با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، 400 دانشجو انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های هوش هیجانی شرینگ (SSEIT)، پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ-28) و مقیاس استرس تحصیلی (AIS) جمع‌آوری و با روش‌های همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری (SEM) تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین نمره کل هوش هیجانی و نشانه‌های سلامت روان رابطه منفی و معناداری وجود دارد (۰٫۶۵- = r ،۰٫۰۰۱ > p). همچنین مؤلفه‌های ارزیابی و بیان هیجان، تنظیم هیجان و بهره‌برداری از هیجان هر یک به صورت منفی و معنادار با افسردگی، اضطراب و اختلال در عملکرد اجتماعی مرتبط بودند. تحلیل مسیر حاکی از آن بود که استرس تحصینی به طور کامل نقش واسطه‌ای در رابطه بین هوش هیجانی و سلامت روان ایفا می‌کند (۰٫۰۵ > p). به عبارت دیگر، هوش هیجانی بالا از طریق کاهش استرس ادراک شده از محیط تحصیلی، منجر به ارتقای سلامت روان می‌شود. نتیجه‌گیری: یافته‌ها بر اهمیت تلفیق آموزش مهارت‌های هوش هیجانی در برنامه‌های حمایت از سلامت روان دانشجویان تأکید می‌کند. طراحی و اجرای کارگاه‌های آموزشی مبتنی بر شواهد برای ارتقای خودآگاهی هیجانی، تنظیم هیجانات و مدیریت استرس می‌تواند به عنوان یک راهبرد پیشگیرانه و مداخله‌ای مؤثر در محیط‌های دانشگاهی مورد توجه قرار گیرد.

کلمات کلیدی : هوش هیجانی سلامت روان دانشجویان استرس تحصیلی مدل‌یابی معادلات ساختاری