نقش زیرساخت سبز شهری در تعدیل جزیرۀ حرارتی و ارتقای کیفیّت محیطی فضاهای شهری با تأکید بر پوشش گیاهی و بام‌های سبز

نقش زیرساخت سبز شهری در تعدیل جزیرۀ حرارتی و ارتقای کیفیّت محیطی فضاهای شهری با تأکید بر پوشش گیاهی و بام‌های سبز

حسین حمزوی1

1) عضو هیأت علمی تمام وقت و مدیر گروه آموزشی معماری دانشگاه آزاد اسلامي واحد لامرد

کد IOI مقاله : ABEB-ACAEAC
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پیشرفت های اخیر در مهندسی، نوآوری و تکنولوژی - بلژیک(eitconf.com)
چکیده :
    گسترش شتابان شهرنشینی، افزایش تراکم کالبدی و توسعه سطوح مصنوعی، همراه با کاهش پوشش گیاهی و فضاهای نفوذپذیر، موجب برهم خوردن تعادل حرارتی محیط‌های شهری و تشدید پدیدۀ جزیرۀ حرارتی شهری شده است. این پدیده علاوه بر افزایش دمای محیط و مصرف انرژی ساختمان‌ها، پیامدهای نامطلوبی بر آسایش حرارتی، سلامت شهروندان و کیفیّت زیست‌محیطی فضاهای شهری برجای می‌گذارد. در این میان، زیرساخت سبز شهری به‌ عنوان یکی از راهبردهای طبیعت ‌محور در معماری و شهرسازی پایدار، ظرفیت قابل ‌توجهی برای تعدیل شرایط خرد اقلیمی و کاهش آثار نامطلوب گرمایش شهری دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش مؤلّفه‌های زیر ساخت سبز، شامل پوشش گیاهی، فضاهای سبز شهری و بام‌های سبز، در تعدیل پدیدۀ جزیرۀ حرارتی و ارتقای کیفیّت محیطی فضاهای شهری انجام شده است. روش پژوهش از نوع توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای و مرور منابع و پژوهش‌های علمی مرتبط است. در این راستا، ساز و کارهای اصلی تأثیرگذاری زیر ساخت سبز، از جمله سایه‌اندازی، کاهش جذب و ذخیره انرژی حرارتی، تبخیر و تعرّق، بهبود شرایط رطوبتی و تعدیل دمای محیط، بررسی و تحلیل شده‌اند. همچنین، نقش بام‌های سبز در بهبود عملکرد حرارتی پوستۀ ساختمان، کاهش بار سرمایشی و کمک به تعدیل شرایط حرارتی محیط شهری مورد توجه قرار گرفته است. نتایج مطالعات نشان می‌دهد که توسعۀ هدفمند و متناسب با شرایط اقلیمی پوشش گیاهی و فضاهای سبز، از طریق کاهش دریافت تابش خورشیدی، تعدیل دمای هوا و بهبود آسایش حرارتی، می‌تواند در کاهش شدّت آثار جزیرۀ حرارتی شهری مؤثّر باشد. همچنین، بام‌های سبز با برخورداری از قابلیّت عایق‌کاری حرارتی و بهره‌گیری از فرایند تبخیر و تعرّق، علاوه بر کاهش بار حرارتی ساختمان‌ها، در بهبود عملکرد زیست‌محیطی بافت‌های شهری نقش دارند. بر این اساس، تلفیق مؤلّفه‌های زیرساخت سبز در مقیاس‌های مختلف طراحی معماری و برنامه‌ریزی شهری، می‌تواند به‌ عنوان راهبردی مؤثّر برای ارتقای کیفیّت محیطی، افزایش آسایش حرارتی و تقویت تاب‌آوری اقلیمی شهرها مورد استفاده قرار گیرد. یافته‌های این پژوهش بر ضرورت توجه یکپارچه به زیرساخت سبز در سیاست‌گذاری، طراحی و توسعه فضاهای شهری، با در نظر گرفتن ویژگی‌های اقلیمی، کالبدی و عملکردی شهر، تأکید دارد.

کلمات کلیدی : زیر ساخت سبز شهری جزیرۀ حرارتی شهری پوشش گیاهی بام سبز آسایش حرارتی کیفیّت محیطی فضاهای شهری