پايش يكپارچگي اكولوژيك رودخانه ها با بهره گيري از شاخص زيستي پرندگان آبزي با تاكيد بر گونه ماهي خورك

پايش يكپارچگي اكولوژيك رودخانه ها با بهره گيري از شاخص زيستي پرندگان آبزي با تاكيد بر گونه ماهي خورك

دل آرام گل مروي1

1) دكتري تخصصي اكولوژي دريا

کد IOI مقاله : ABEB-ACAGDH
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پیشرفت های اخیر در مهندسی، نوآوری و تکنولوژی - بلژیک(eitconf.com)
چکیده :
    یکپارچگی اکولوژیک رودخانه‌ها مفهومی چندبعدی است که وضعیت ساختار فیزیکی، عملکردهای هیدرولوژیک، ترکیب زیستی، پویایی فرایندهای اکولوژیک و پیوستگی زیستگاهی را در بر می‌گیرد. ارزیابی این مفهوم نيازمند شاخص‌هایی است که بتوانند فراتر از اندازه‌گیری منفرد متغیرهای فیزیکی و شیمیایی آب، ارتباط متقابل میان زیستگاه‌های آبی و خشکی، ساختار جوامع زیستی و فرایندهای پشتیبان حیات را بازتاب دهند. پرندگان وابسته به رودخانه به ويژه ماهی‌خورک معمولی (Alcedo atthis) به واسطه وابستگی همزمان به منابع غذایی آبزی، ویژگیهای فیزیکی بستر و کناره رودخانه، شفافیت نسبی آب، ساختار پوشش گیاهی حاشیه‌ای و مکانهای مناسب تولیدمثل، گونه‌ای برخوردار از ظرفیت بالقوه برای ارزیابی اکولوژیک رودخانه محسوب می‌شود. پژوهش حاضر جایگاه گونه ماهی‌خورک را در ارزیابی یکپارچگی اکولوژیک رودخانه بررسی کرده و پتانسيل آن را در مقایسه با توکای آبزی (Cinclus cinclus)، پرستوی ساحلی (Riparia riparia)، زنبورخوار اروپایی (Merops apiaster)، سلیم کوچک (Charadrius dubius) و حواصیل خاکستری (Ardea cinerea) تحلیل می‌ نمايد. مبنای مقایسه، تفاوت در وابستگی‌های تغذیه‌ای، انتخاب زیستگاه، راهبرد تولیدمثل و حساسیت به تغییرات ساختاری و عملکردی رودخانه است. شواهد مطالعاتی نشان می‌دهند که ماهی‌خورک می‌تواند اطلاعاتی درباره پیوند میان دسترس‌پذیری منابع غذایی آبزی و وضعیت فیزیکی زیستگاه حاشیه‌ای فراهم کند؛ درحالیکه سایر گونه‌های مورد بررسی، به‌ترتیب اطلاعات مکملی درباره عملکرد زیستگاه‌های جریان‌دار، پویایی رسوب و فرسایش کناره‌ها، وضعیت حشرات پروازی و وجود پهنه‌های کم‌عمق و رسوبی ارائه می‌دهند. بر مبنای این مقایسه، یک الگوی چندمؤلفه‌ای پیشنهاد می‌شود که در آن پرندگان به‌عنوان پاسخ‌دهندگان زیستی به مجموعه‌ای از تغییرات محیطی در نظر گرفته می‌شوند.نتایج تحلیلی مقاله بر ظرفیت ماهی‌خورک برای ایفای نقش به‌عنوان گونه شاخص مکمل و همچنین ضرورت استفاده از مجموعه‌های پرنده‌ای با کارکردهای اکولوژیک متفاوت برای ارزیابی جامع‌تر یکپارچگی رودخانه تأکید دارد.

کلمات کلیدی : ماهی‌خورک یکپارچگی اکولوژیک اکوسیستم رودخانه شاخص زیستی پرندگان آبزي