تبیین و سنجش ظرفیت پرسه‌زنی شهری بر پایه تعامل جسم، ذهن و روح در بافت تاریخی ـ فرهنگی شیراز؛ مطالعه موردی محور زندیه تا سنگ‌سیاه

تبیین و سنجش ظرفیت پرسه‌زنی شهری بر پایه تعامل جسم، ذهن و روح در بافت تاریخی ـ فرهنگی شیراز؛ مطالعه موردی محور زندیه تا سنگ‌سیاه

فاطمه بدر1

1) دانشجوی دکتری تخصصی شهرسازی،واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد

کد IOI مقاله : ABEB-ACZDAG
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پیشرفت های اخیر در مهندسی، نوآوری و تکنولوژی - بلژیک(eitconf.com)
چکیده :
    پرسه‌زنی شهری یکی از شیوه‌های تجربه فضای عمومی است که در ادبیات کلاسیک شهر و مدرنیته، عمدتاً در پیوند با شکل‌گیری کلان‌شهر مدرن، مشاهده زندگی روزمره و ظهور سوژه پرسه‌زن مورد توجه قرار گرفته است. با وجود این، انتقال مستقیم مفهوم پرسه‌زنی از زمینه غربی به شهرهای تاریخی ایران، بدون توجه به تفاوت‌های فرهنگی، تاریخی و معنایی، نمی‌تواند تمام ابعاد تجربه حضور در فضای شهری ایرانی را توضیح دهد. پژوهش حاضر با هدف تبیین ظرفیت پرسه‌زنی شهری در بافت تاریخی ـ فرهنگی شیراز، چارچوبی تلفیقی بر پایه چهار بعد جسمانی، ذهنی، روحی ـ عاطفی و اجتماعی ارائه می‌کند. مبانی نظری پژوهش از تلفیق سه رویکرد شکل گرفته است: مقایسه پرسه‌زنی در حکمت ایرانی ـ اسلامی و فلسفه غربی، تبیین پرسه‌زنی به‌مثابه تجربه‌ای چندبعدی مبتنی بر جسم، روح و ذهن، و بررسی نسبت میان پرسه‌زنی و تجربه مدرنیته در فضای شهری ایران. روش پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی است و در مرحله کیفی از تحلیل مضمون، مطالعه اسناد، مشاهده میدانی و برداشت رفتاری و در مرحله کمی از پرسشنامه و تحلیل عاملی استفاده می‌شود. همچنین تحلیل Space Syntax برای بررسی ارتباط میان پیکربندی فضایی و الگوهای حرکت و مکث پیشنهاد می‌شود. محدوده مورد مطالعه محور تاریخی ـ فرهنگی زندیه تا سنگ‌سیاه شیراز است که به واسطه هم‌جواری عناصر تاریخی، مذهبی، تجاری، فرهنگی و فضاهای پیاده، زمینه مناسبی برای مطالعه تجربه پرسه‌زنی فراهم می‌کند. تحلیل نظری نشان می‌دهد که ظرفیت پرسه‌زنی را نمی‌توان معادل پیاده‌پذیری دانست؛ بلکه این ظرفیت از برهم‌کنش امکان حرکت و آسایش جسمانی، خوانایی و تحریک ذهنی، تعلق و تجربه معنایی و فرصت حضور و تعامل اجتماعی شکل می‌گیرد. بر این اساس، مدل چهارلایه ظرفیت پرسه‌زنی شهری پیشنهاد می‌شود که در آن «حرکت، ادراک، مکث، معنا و تعامل» به‌صورت فرآیندی و متقابل تجربه مکان را شکل می‌دهند.

کلمات کلیدی : پرسه‌زنی شهری جسم ذهن و روح تجربه فضا مدرنیته فضای عمومی