طراحی چارچوب فنی مبتنی بر بلاک چین برای ثبت املاک در ایران با رویکرد حقوقی-تطبیقی

طراحی چارچوب فنی مبتنی بر بلاک چین برای ثبت املاک در ایران با رویکرد حقوقی-تطبیقی

شاهو میرزانیا1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی فناوری اطلاعات، گرایش تجارت الکترونیک، دانشگاه جامع انقلاب اسلامی، تهران، ایران

کد IOI مقاله : ABEB-ACZFKB
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پیشرفت های اخیر در مهندسی، نوآوری و تکنولوژی - بلژیک(eitconf.com)
چکیده :
    چکیده نظام‌های سنتی ثبت املاک در ایران و بسیاری از کشورهای در حال توسعه، به دلیل اتکای تاریخی به اسناد کاغذی، مدیریت متمرکز و شفافیت محدود نهادی، با چالش‌های عمیق حقوقی، ساختاری و اجرایی روبه‌رو هستند؛ این نظام‌ها به‌ویژه در برابر جعل اسناد، فروش یک ملک به چند نفر، فساد اداری و طولانی‌شدن بیش از حد فرایندها آسیب‌پذیرند. پیش از تصویب قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، پذیرش نسبی اسناد عادی توسط مراجع قضایی موجب کاهش اطمینان حقوقی و افزایش قابل‌توجه دعاوی ملکی شده بود. پرسش اصلی این پژوهش آن است که آیا و تحت چه شرایط حقوقی، نهادی و فنی می‌توان از بلاک‌چین برای ارتقای حکمرانی دیجیتال ثبت املاک ایران استفاده کرد، بدون آنکه اعتبار حقوقی ثبت رسمی، مسئولیت نهادهای ثبتی و حقوق مالکان تضعیف شود. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی، انتقادی و تطبیقی، چالش‌های ثبت رسمی املاک در ایران را با بهره‌گیری از تجربیات کشورهای سوئد، آلمان، استرالیا و گرجستان بررسی می‌کند. این پژوهش کتابخانه‌ای و کیفی است و بر تحلیل اسناد استوار است، نه بر داده‌های میدانی یا آماری. نتایج نشان می‌دهد فناوری دفترکل توزیع‌شده (DLT) و بلاک‌چین می‌توانند قابلیت حسابرسی، یکپارچگی اطلاعات و کارایی معاملات را افزایش دهند؛ با این حال، اجرای موفق این فناوری‌ها در ایران نیازمند اصلاحات حقوقی گسترده، سازگاری میان ویژگی تغییرناپذیری بلاک‌چین و الزامات حقوقی مربوط به ابطال و اصلاح اسناد، و همچنین تکمیل زیرساخت‌هایی مانند کاداستر دیجیتال ملی است. افزون بر این، خود این قابلیت‌ها به‌تنهایی صحت داده‌های ورودی یا اعتبار حقوقی مالکیت را تضمین نمی‌کنند. در نهایت، پژوهش نتیجه می‌گیرد که مناسب‌ترین گزینه برای ایران، استفاده از بلاک‌چین به‌عنوان یک لایه تقویت‌کننده اعتماد، در قالب مدل بلاک‌چین ترکیبی دارای مجوز و تحت نظارت سازمان ثبت اسناد و املاک کشور است؛ زیرا این مدل ضمن حفظ شفافیت و امنیت، امکان احراز هویت، رعایت مقررات و حل اختلافات را نیز فراهم می‌کند.

کلمات کلیدی : ثبت املاک اسناد رسمی حکمرانی دیجیتال بلاک‌چین دفترکل توزیع‌شده کاداستر اعتبار حقوقی هویت دیجیتال