تحلیل انتقادی یادگیری شخصی‌سازی‌شده مبتنی بر هوش مصنوعی در آموزش: فرصت‌ها، چالش‌ها و پیامدهای تربیتی

تحلیل انتقادی یادگیری شخصی‌سازی‌شده مبتنی بر هوش مصنوعی در آموزش: فرصت‌ها، چالش‌ها و پیامدهای تربیتی

سید جلال الدین حسینی1

1) مربی سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور

کد IOI مقاله : ABEC-ABBHHK
محل انتشار : ششمین کنفرانس بین المللی تحقیقات نوین در آموزش و پرورش(https://icmre.ir/)
چکیده :
    گسترش سریع فناوری‌های هوش مصنوعی در نظام‌های آموزشی، زمینه‌ساز ظهور رویکرد «یادگیری شخصی‌سازی‌شده» شده است؛ رویکردی که مدعی تطبیق فرایند آموزش با ویژگی‌ها، نیازها و سرعت یادگیری هر یادگیرنده است. هدف پژوهش حاضر، تحلیل انتقادی یادگیری شخصی‌سازی‌شده مبتنی بر هوش مصنوعی و بررسی فرصت‌ها، چالش‌ها و پیامدهای تربیتی آن در آموزش معاصر است. روش پژوهش از نوع مطالعه مروری–تحلیلی بوده و با استفاده از اسناد، گزارش‌ها و مقالات علمی منتشرشده در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی نظیر Scopus، Web of Science و Google Scholar انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که یادگیری شخصی‌سازی‌شده مبتنی بر هوش مصنوعی می‌تواند به بهبود کیفیت یادگیری، افزایش انگیزش، ارتقای خودتنظیمی و پاسخ‌گویی بهتر به تفاوت‌های فردی یادگیرندگان منجر شود. با این حال، چالش‌هایی همچون مسائل اخلاقی، حریم خصوصی داده‌ها، سوگیری الگوریتمی، کاهش تعامل انسانی و تعمیق نابرابری‌های آموزشی، تحقق اهداف تربیتی این رویکرد را با مخاطره مواجه می‌سازد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که بهره‌گیری مؤثر از هوش مصنوعی در آموزش، مستلزم بازاندیشی در فلسفه تعلیم و تربیت، بازتعریف نقش معلم و تدوین سیاست‌های آموزشی مبتنی بر عدالت، شفافیت و مسئولیت‌پذیری است. در پایان، پیشنهادهایی برای استفاده آگاهانه و تربیت‌محور از یادگیری شخصی‌سازی‌شده در نظام‌های آموزشی ارائه شده است.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی یادگیری شخصی‌سازی‌شده آموزش نوین فلسفه تعلیم و تربیت عدالت آموزشی