گیاه پالایی خاک‌های شهری آلوده به فلزات سنگین: پیشرفت‌ها، چالش‌ها و جهت‌گیری‌های آینده

گیاه پالایی خاک‌های شهری آلوده به فلزات سنگین: پیشرفت‌ها، چالش‌ها و جهت‌گیری‌های آینده

احمد آزادی سمرغاوه1 علیرضا کفاش2 مهدی آرین مقدم3 فاطمه نژادعبداله4 سمانه لعل5

1) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز مشهد
2) معاون سازمان پارکها و فضای سبز مشهد
3) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز مشهد
4) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز مشهد
5) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز مشهد

کد IOI مقاله : ABFF-ABDCKF
محل انتشار : نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
    آلودگی خاک‌های شهری به فلزات سنگین در اثر فعالیت‌های صنعتی، خودروها و دفع نامناسب پسماندها، خطرات جدی برای محیط زیست و سلامت انسان ایجاد می‌کند. پالایش گیاهی به عنوان یک راهکار پایدار و مقرون به صرفه برای کاهش این آلودگی مطرح شده است که از توانایی گیاهان برای جذب، تثبیت یا تجزیه آلاینده‌ها استفاده می‌کند. این مقاله به بررسی مکانیسم‌های پالایش گیاهی از جمله جذب گیاهی، تثبیت گیاهی، ریزوفیلتراسیون و تبخیر گیاهی می‌پردازد و مبانی مولکولی و فیزیولوژیکی آنها را تشریح می‌کند. پیشرفت‌های اخیر مانند مهندسی ژنتیک، پالایش با کمک میکروارگانیسم‌ها و نانوپالایش گیاهی، کارایی و کاربرد این روش‌ها را در محیط‌های شهری افزایش داده‌اند. گونه‌های بیش انباشتگر مانند خردل هندی و سرخس چینی توانایی قابل توجهی در جذب هدفمند فلزات از خود نشان داده‌اند، در حالی که اصلاح‌کننده‌های خاک و تعاملات بین گیاه و میکروب به بهینه‌سازی نتایج پالایش کمک می‌کنند. علیرغم این پتانسیل‌ها، پالایش گیاهی در محیط‌های شهری با چالش‌هایی مانند ناهمگونی خاک، آلودگی توأم با مواد آلی و میکروپلاستیک‌ها، سرعت کم پالایش و موانع پذیرش عمومی روبرو است. غلبه بر این محدودیت‌ها مستلزم راهبردهای یکپارچه مانند تلفیق پالایش گیاهی با زیرساخت‌های سبز و استفاده از هوش مصنوعی برای مدل‌سازی پیش‌بینی‌کننده است. پژوهش‌های آینده باید بر توسعه سیستم‌های گیاهی سازگار با محیط‌های شهری، بهبود پایش بلندمدت و افزایش مشارکت جامعه متمرکز شوند. با حل این چالش‌ها، پالایش گیاهی می‌تواند نقش کلیدی در مدیریت پایدار خاک‌های شهری ایفا کند و منافع اکولوژیکی، زیبایی‌شناختی و اجتماعی به همراه داشته باشد. این مقاله بر ضرورت همکاری‌های بین‌رشته‌ای برای پیشبرد پالایش گیاهی به عنوان ابزاری کارآمد در ایجاد محیط‌های شهری سالم‌تر و مقاوم‌تر تأکید می‌کند.

کلمات کلیدی : فلزات سنگین آلودگی خاک گیاه پالایی محیط زیست شهری