نقش مواد فعال سطحی در تثبیت و احیای خاک‌های بیابانی: رویکردی میان‌رشته‌ای از شیمی سطح تا اکولوژی کاربردی

نقش مواد فعال سطحی در تثبیت و احیای خاک‌های بیابانی: رویکردی میان‌رشته‌ای از شیمی سطح تا اکولوژی کاربردی

معصومه حسن زاده کلاچای1

کد IOI مقاله : ABFF-ABDDAE
محل انتشار : نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
    فرسایش، پراکندگی ذرات، کاهش ظرفیت نگهداری آب و فقر ماده آلی از چالش‌های اصلی خاک در اقلیم‌های خشک و نیمه‌خشک‌اند که نیازمند راهکارهایی نوین و زیست‌سازگار هستند. این مطالعه، با رویکردی میان‌رشته‌ای مبتنی بر شیمی سطح، نقش سورفکتانت‌ها را به‌عنوان راهکاری نوین برای تثبیت و احیای خاک‌های بیابانی، از سطح مولکولی تا مقیاس مزرعه‌ای بررسی می‌کند. ابتدا، بر مبنای ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی خاک‌های خشک مانند بافت شنی، شوری و pH بالا، پارامترهای تعیین‌کننده در انتخاب نوع سورفکتانت مناسب تبیین شد. سپس عملکرد آن‌ها از منظر ساختار آمفی‌فیلیک، کشش سطحی و HLB در فرآیندهای اصلاحی مانند افزایش ترشوندگی و پایداری خاک‌دانه‌ها تحلیل گردید. نتایج سه مطالعه میدانی از ایران، چین و مدیترانه نشان داد کارایی سورفکتانت‌ها به شرایط خاک، اقلیم و روش اعمال وابسته است. در نهایت، با در نظر گرفتن زیست‌تخریب‌پذیری و ایمنی برای ریزوسفر، چارچوبی برای طراحی سامانه‌های تثبیت مزرعه‌ای پایدار مبتنی بر سورفکتانت‌ها ارائه شد.

کلمات کلیدی : ماده فعال سطحی سورفکتانت شیمی سطح تثبیت خاک‌های خشک احیای بیابان بیوسورفکتانت