تطبیق مفاهیم قرآنی با اصول شیمی اکولوژیکی در کشاورزی پایدار: مطالعه‌ای تحلیلی مفهومی-تطبیقی

تطبیق مفاهیم قرآنی با اصول شیمی اکولوژیکی در کشاورزی پایدار: مطالعه‌ای تحلیلی مفهومی-تطبیقی

معصومه حسن زاده کلاچای1

کد IOI مقاله : ABFF-ABDDDA
محل انتشار : نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
    روند فزاینده تخریب منابع طبیعی، آلودگی آب و هوا، کاهش حاصلخیزی خاک و ناپایداری اقلیم، کارآمدی رویکردهای صرفاً فنی در کشاورزی مدرن را زیر سؤال برده است. پژوهش حاضر با هدف تلفیق جهان‌بینی قرآنی و اصول شیمی اکولوژیکی، مدلی مفهومی برای مدیریت پایدار کشاورزی در چارچوب معرفت دینی پیشنهاد می‌دهد. در این مطالعه، با بهره‌گیری از تحلیل تفسیری مفاهیم کلیدی چون «میزان»، «امانت»، «فساد»، «زکات» و «توحید»، و تطبیق آن‌ها با شاخص‌های علمی نظیر نسبت‌های C:N:P، چرخه کربن، تعادل عناصر غذایی در خاک، و شاخص‌های آلودگی آب و تغییر اقلیم، ساختاری نظری برای بازتعریف حکمرانی بوم‌محور ارائه شده است. نتیجه پژوهش، طراحی مدلی است که مفاهیم قرآنی را از سطح توصیه‌های اخلاقی فراتر برده و آن‌ها را در قالب الگوهای سیاست‌گذاری قابل پیاده‌سازی—مانند زکات اقلیمی، تقوای اکولوژیک و نظام بازتوزیع منابع طبیعی—ترجمه‌پذیر می‌سازد. این چارچوب، امکان توسعه مطالعات میان‌رشته‌ای در حوزه‌هایی چون اکولوژی اسلامی، فقه محیط‌زیست و کشاورزی قرآنی را فراهم کرده و چشم‌اندازی بومی برای اصلاح سیاست‌های توسعه پایدار در کشورهای اسلامی پیشنهاد می‌دهد.

کلمات کلیدی : کشاورزی پایدار شیمی اکولوژیکی مفاهیم قرآنی مدیریت منابع طبیعی عدالت اقلیمی زکات اکولوژیکی