تحلیل عوامل اقتصادی-اجتماعی در مدیریت مناطق حفاظت‌شده: مطالعه موردی پناهگاه حیات‌وحش عباس‌آباد اصفهان

تحلیل عوامل اقتصادی-اجتماعی در مدیریت مناطق حفاظت‌شده: مطالعه موردی پناهگاه حیات‌وحش عباس‌آباد اصفهان

زهرا نیک نداف1

1) دانش‌ آموخته ارشد علوم و مهندسی محیط¬زیست، دانشکده منابع¬طیبعی، محیط¬زیست، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

کد IOI مقاله : ABFF-ABDEDK
محل انتشار : نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
    پایداری و پویایی روستاهای واقع در داخل و پیرامون مناطق تحت حفاظت تا حد زیادی به منابع طبیعی در دسترس جوامع محلی وابسته است. از سوی دیگر، موفقیت در حفاظت نیز به شیوه‌های مدیریتی این مناطق بستگی دارد. بنابراین، تعامل انسان و محیط‌زیست نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ تنوع زیستی ایفا می‌کند. با این حال، رشد بی‌رویه جمعیت انسانی در این مناطق می‌تواند منجر به فشار بر منابع طبیعی، تخریب زیستگاه‌ها و کاهش تنوع زیستی شود که نیازمند مدیریت یکپارچه است. این مطالعه به بررسی تأثیر عوامل اقتصادی و اجتماعی بر روستاهای داخل و حاشیه پناهگاه حیات‌وحش عباس‌آباد (سومین منطقه تحت حفاظت استان اصفهان)، پرداخته است. داده‌ها از طریق بررسی‌های میدانی، مصاحبه با کارشناسان و تحلیل تغییرات جمعیتی طی دو دهه جمع‌آوری شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که بیشتر روستاهای مورد مطالعه در نوار شمالی و شمال شرقی منطقه واقع شده‌اند و روند کاهش جمعیت ناشی از مهاجرت در آنها مشاهده دارند. روستاهای چوپانان، مهرجان و ایراج بیشترین تراکم جمعیتی را داشتند، در حالی که چوپانان، هفتومان و بیاضه به‌عنوان کانون‌های اصلی فعالیت‌های انسانی شناسایی شدند. اصلی‌ترین مشاغل ساکنین شامل معدن‌کاری، کشاورزی، دامداری سنتی، قالی‌بافی و کامیون‌داری بود. نتایج این پژوهش بر ضرورت مشارکت جوامع محلی در برنامه‌های حفاظتی تأکید دارد و نشان می‌دهد که تلفیق رفاه اجتماعی با اهداف حفاظتی می‌تواند به پایداری بلندمدت این مناطق کمک کند. این مطالعه می‌تواند به عنوان راهنمایی برای سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان حفاظتی جهت بهبود مدیریت مناطق حفاظت‌شده و کاهش تعارضات انسان-محیط‌زیست مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی : واژگان کلیدی عباس‌آباد اقتصادی اجتماعی تنوع زیستی جوامع محلی روستاها حفاظت مشارکتی