تاب‌آوری شهری و مدیریت محیط زیست: یادگیری تطبیقی برای کاهش ریسک‌های ناشی از شهرنشینی

تاب‌آوری شهری و مدیریت محیط زیست: یادگیری تطبیقی برای کاهش ریسک‌های ناشی از شهرنشینی

ایمان الهی1 محدثه فاطمی2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری،دانشگاه آزاد اسلامی واحد
2) کارشناس معماری،دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد،

کد IOI مقاله : ABFF-ABDEEH
محل انتشار : نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
    شهرنشینی شتابان مجموعه‌ای از ریسک‌های زیست‌محیطی به‌هم‌پیوسته خلق می‌کند؛ از آلودگی هوا و جزیره گرمایی شهری تا سیلاب ناگهانی و نابرابری در مواجهه با خطرات. این مقاله چارچوبی یکپارچه برای پیوند «تاب‌آوری شهری»، سیستم‌های مدیریت محیط زیست (EMS) و «یادگیری تطبیقی» پیشنهاد می‌کند تا ظرفیت شهرها برای پیشگیری، جذب و دگرگونی در برابر شوک‌ها و فشارهای مزمن تقویت شود. با تکیه بر ادبیات تاب‌آوری سامانه‌های اجتماعی-بوم‌شناختی، حکمرانی تطبیقی و استانداردهای EMS مانند (ISO 14001)، ابتدا سازوکارهای کلیدی یادگیری (حلقه‌های تک‌گانه، دوگانه و سه‌گانه) و چرخه برنامه‌ریزی،اجرا،بازبینی،اقدام را در زمینه مدیریت شهری صورت‌بندی می‌کنیم. سپس مجموعه‌ای از شاخص‌ها و مکانیسم‌های عملی (پایش مشارکتی، آزمایشگاه‌های زنده شهری، بودجه‌ریزی انعطاف‌پذیر) برای سنجش و ارتقای اثربخشی EMS تاب‌آور معرفی می‌شود. بحث مقاله نشان می‌دهد که هم‌راستاسازی برنامه‌ریزی فضایی، حمل‌ونقل پاک و راهکارهای مبتنی بر طبیعت با EMS، در کنار حکمرانی چندسطحی و مشارکت معنادار ذی‌نفعان، مسیر اصلی کاهش ریسک‌های ناشی از شهرنشینی است در پایان، نقشه راهی پنج‌ساله برای پیاده‌سازی یادگیری تطبیقی در EMS شهری پیشنهاد می‌گردد.

کلمات کلیدی : تاب‌آوری شهری سیستم مدیریت محیط زیست یادگیری تطبیقی حکمرانی شهرنشینی عدالت زیست‌محیطی