بررسی عوامل موثر بر مکان یابی مراکز امداد و نجات در برابر مخاطرات طبیعی شهرستان تبریز

بررسی عوامل موثر بر مکان یابی مراکز امداد و نجات در برابر مخاطرات طبیعی شهرستان تبریز

پریسا حسین زاده1 حدیثه آشنایی2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد رشته برنامه ریزی آمایش سرزمین دانشگاه تبریز ایران
2) دانشجوی کارشناسی ارشد رشته برنامه ریزی آمایش سرزمین دانشگاه تبریز ایران

کد IOI مقاله : ABFF-ABDEEZ
محل انتشار : نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
    شهرستان تبریز به عنوان یکی از قطب‌های جمعیتی، صنعتی و اقتصادی شمال‌غرب ایران، همواره در معرض انواع مخاطرات طبیعی از جمله زلزله، سیلاب و رانش زمین قرار دارد. در چنین شرایطی، مکان‌یابی اصولی و علمی مراکز امداد و نجات به منظور افزایش سرعت واکنش و کاهش خسارات جانی و مالی، امری ضروری و حیاتی محسوب می‌شود. هدف این پژوهش، تحلیل و اولویت‌بندی معیارهای موثر بر مکان‌یابی مراکز امدادی در شهرستان تبریز با استفاده از مدل تصمیم‌گیری چندمعیاره AHP است. در این مطالعه، سیزده معیار کلیدی شامل ارتفاع، شیب، دما، بارش، لیتولوژی، فاصله از رودخانه، فاصله از جاده، فاصله از شهر و روستا، فاصله از بیمارستان، فاصله از صنایع و معادن، تراکم جمعیت، کاربری اراضی و پوشش گیاهی شناسایی شد. به منظور وزن‌دهی به معیارها، از نظرات چندین تن از متخصصان حوزه‌های ژئومورفولوژی، اقلیم‌شناسی و برنامه‌ریزی شهری و روستایی بهره‌گیری شد و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Expert Choice تحلیل گردید. نتایج حاصل از تحلیل سلسله مراتبی نشان می‌دهد که معیار تراکم جمعیت (با وزن 162/0) دارای بیشترین اهمیت در فرایند مکان‌یابی مراکز امداد و نجات است. پس از آن، معیارهای فاصله از بیمارستان، فاصله از جاده و فاصله از شهر و روستا به ترتیب در اولویت‌های بعدی قرار دارند. در مقابل، معیارهایی چون بارش و دما از کمترین وزن برخوردار بوده‌اند. همچنین نرخ ناسازگاری کمتر از 0.1 (مقدار 0.04) بیانگر اعتبار و دقت بالای ارزیابی‌های صورت گرفته، می‌باشد. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به عنوان مبنایی برای برنامه‌ریزی بهینه زیرساخت‌های امدادرسانی در برابر بحران‌های طبیعی در سطح منطقه‌ای مورد استفاده قرار گیرد و راهگشای تصمیم‌گیری‌های مدیریتی در حوزه کاهش خطرپذیری باشد.

کلمات کلیدی : مراکز امداد و نجات مخاطرات طبیعی مدل تحلیل سلسله مراتبی شهرستان تبریز