گروه‌بندی ژنوتیپ‌های گندم نان تحت شرایط نرمال و تنش رطوبتی گلدهی از نظر صفات مورفوفیزیولوژیک

گروه‌بندی ژنوتیپ‌های گندم نان تحت شرایط نرمال و تنش رطوبتی گلدهی از نظر صفات مورفوفیزیولوژیک

بهنام طهماسب پور1 سدابه جهانبخش گده کهریز2

1) دانش آموخته دکتری در رشته اصلاح نباتات
2) استاد گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی

کد IOI مقاله : ABFF-ABDEFH
محل انتشار : نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
    شناسایی ژنوتیپ‌های پر محصول و متحمل به تنش خشکی و گروهبندی آنها، یکی از اهداف اصلی در اصلاح نباتات می‌باشد. به منظور بررسی و گروه‌بندی ژنوتیپ‌های گندم نان پاییزه، 30 ژنوتیپ به عنوان فاکتور فرعی تحت آزمایش اسپلیت‌پلات در قالب طرح¬های پایه کاملاً تصادفی در گلخانه و بلوک‌های کامل تصادفی در مزرعه با سه تکرار در شرایط نرمال و تنش رطوبتی (به عنوان فاکتور اصلی) طی سال زراعی 96-95 مورد ارزیابی قرار گرفتند. تجزیه خوشه‌ای بر اساس کلیه صفات در گلخانه و مزرعه در شرایط نرمال و تنش کمبود آب به روش وارد و با استفاده از فاصله مربع اقلیدسی انجام گرفت، تجزیه خوشه‌ای بر اساس عملکرد دانه و کلیه صفات مرتبط با آن تحت شرایط نرمال در گلخانه، چهار گروه ایجاد شد که ژنوتیپ‌های برتر از نظر عملکرد دانه در گروه اول (cd-6، c-93-8، cd-3، cd-5، cd-7، cd-4، c-93-4، cd-1، cd-9، c-94-8 و c-93-6) با میانگین 93/7 گرم در واحد 5 بوته قرار گرفتند، ولی تحت شرایط تنش خشکی در گلخانه ژنوتیپ‌های گروه دوم (میهن، اروم، c-93-3، c-94-7، c-93-9، c-94-3، c-93-8، cd-2 و c-93-7) دارای بیشترین عملکرد دانه (18/2 گرم در واحد 5 بوته) بودند. تجزیه خوشه‌ای بر اساس عملکرد دانه و کلیه صفات مرتبط با آن تحت شرایط نرمال در مزرعه، چهار گروه ایجاد شد که ژنوتیپ‌های برتر از نظر عملکرد دانه در گروه سوم (c-94-9، MV17، حیدری و c-94-8) با میانگین 17/394 گرم در مترمربع قرار گرفتند، ولی تحت شرایط تنش خشکی در مزرعه ژنوتیپ‌های گروه سوم (میهن، c-94-4، c-94-3 و c-94-9) دارای بیشترین عملکرد دانه (21/208 گرم در مترمربع) بودند که به دلیل دقت متفاوت آزمایش‌های مزرعه‌ای و گلخانه‌ای و یکسان نبودن کنترل عوامل محیطی در گلخانه و مزرعه، نتایج دو تجزیه خوشه‌ای در گلخانه و مزرعه با هم انطباق چندانی نداشت. بر اساس نتایج تجزیه بای پلات، صفات مساحت برگ پرچم، سرعت رشد رویشی، تعداد پنجه بارور، عملکرد دانه، تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه نقش تعیین کننده در جداسازی ژنوتیپ¬ها تحت شرایط نرمال و تنش داشتند، همچنین بین صفات سرعت رشد رویشی، مساحت برگ پرچم، تعداد پنجه بارور، عملکرد دانه، تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه همبستگی بالایی وجود داشت

کلمات کلیدی : تجزیه تابع تشخیص تجزیه خوشه‌ای تنش رطوبتی