ارزيابي و تحلیل کمی راهبردهاي مقابله با بيابان¬زایي با رویکرد مدل سازشی تاکسنومی در محیط فازی در زیر حوضه آبخیز یزد- خضرآباد
ارزيابي و تحلیل کمی راهبردهاي مقابله با بيابان¬زایي با رویکرد مدل سازشی تاکسنومی در محیط فازی در زیر حوضه آبخیز یزد- خضرآباد
محمد حسن صادقی روش1 حسن خسروی2
1) دانشیارگروه محیط زیست، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی ، تاکستان، ایران
2) استاد گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، تهران، ایران
کد IOI مقاله
:
ABFF-ABDEGC
محل انتشار :
نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
بیابان¬زایی یک مسئله، اقتصادی – اجتماعی پیچیده و حاصل عملکرد و برهم کنش ميان عوامل متعددي است که همیشه در محیط¬های غیر قطعی و تحت¬¬تأثیر شدید قضاوت¬های مبهم و غیر صریح قرار می¬گیرند، بنابراین در ارزیابی راهبردهای مقابله با بیابان¬زایی، استفاده از سازگان¬های تصمیم¬گیری چند معیاره فازی ضروری به نظر می¬رسد. از این رو این پژوهش با هدف تعیین اولویت راهبردهای مقابله با بیابان-زایی با استفاده از مدل¬های تحلیلی سلسله مراتبی در محیط فازی و به صورت موردی در دشت یزد- خضرآباد طی سال¬های 1403-1402 به انجام رسید. به منظور دستیابی به این هدف، ابتدا از روش دلفی فازی، معیارها و راهبردهای موثر شناسایی و ارزشدهی شدند. سپس اقدام به برآورد ارزشهای ترکیبی شد و ماتریس تصمیم¬گیری فازی حاصل شد. در ادامه اقدام به غیرفازیسازی و موزونسازی ماتریس تصمیم شد و در نهایت پس از انجام آزمون انحراف و اطمینان از همگنی راهبردها، با برآورد درجه تاکسنومیک، ارجحیت راهبردها به دست آمد. بر مبنای نتایج حاصل شده از فرایند تحقیق، راهبرد تعدیل در برداشت از منابع آب زیرزمینی (A31) با درجه ارجحیت نسبی 002643/0 به عنوان مهمترین راهبرد در کنترل و کاهش اثرات بیابانزایی و احیاء اراضی تخریب یافته ارزیابی شد و راهبردهای کنترل چرای دام (20A)، تغییر الگوی آبیاری و اجرای روش¬های کم آب خواه (33A)، توسعه و احیاء پوشش¬ گیاهی (23A) و جلوگیری از تبدیل و تغییر نامناسب کاربری اراضی (18A) نیز به ترتیب با درجات ارجحیت، 540/0، 572/0، 607/0 و 739/0 به عنوان اولویت¬های بعدی، ارزیابی شدند. در نهایت پیشنهاد میشود طرحهای مقابله با بیابانزایی، مطابق سند راهبردی بهدستآمده در منطقۀ مطالعاتی بر روی نتایج حاصله تأکید کنند تا ضمن تسریع در بهبود اوضاع نابسامان، از هدررفت سرمایههای محدود جلوگیری کنند.
کلمات کلیدی : تاکسنومی فازی راهبردهای بیابانزدایی روش¬هاي تصميم¬گيري چند معياره فازی عدد فازی مثلثی مقايسه زوجي