زنان و تغییرات اقلیمی
زنان و تغییرات اقلیمی
اکرم حمیدیان1
1) استادیار پژوهشی جامعه شناسی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان
کد IOI مقاله
:
ABFF-ABDFFA
محل انتشار :
نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
تغییرات اقلیمی یکی از مهمترین چالشهای جهانی است که پیامدهای آن بهطور نابرابر میان گروههای اجتماعی توزیع میشود. در این میان، زنان بهویژه در جوامع در حال توسعه و مناطق روستایی، آسیبپذیری بیشتری دارند؛ زیرا نقشهای تولیدی و بازتولیدی آنان مانند مدیریت آب، غذا و مراقبت از خانواده در معرض تهدید مستقیم قرار میگیرد. ساختارهای اجتماعی و نهادی نیز اغلب دسترسی زنان به منابع، سرمایه و تصمیمگیری را محدود میسازند و این امر ظرفیت تطبیقی آنان را کاهش میدهد. در ایران، تغییرات اقلیمی با پدیدههایی همچون خشکسالیهای مکرر، کاهش منابع آب و مهاجرتهای اجباری همراه بوده و اثرات شدیدی بر معیشت، سلامت و امنیت غذایی زنان روستایی و عشایری بر جای گذاشته است. یافتههای پژوهش حاضر که بر مبنای روش اسنادی ـ تحلیلی و مرور مطالعات ملی و بینالمللی در بازه ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ انجام شده است، نشان میدهد که زنان همزمان با تحمل پیامدهای منفی تغییرات اقلیمی، حاملان دانش بومی ارزشمندی در مدیریت پایدار منابع طبیعی هستند. با این حال، فقدان رویکردهای جنسیتمحور در سیاستگذاریهای اقلیمی، نابرابریهای موجود را تشدید میکند. بر اساس چارچوبهای نظری مانند اکوفمینیسم، فمینیسم سیاسی ـ زیستمحیطی و رویکرد جنسیت و توسعه، توجه به نقش زنان در سیاستهای اقلیمی نهتنها یک الزام عدالت اجتماعی است بلکه عاملی کلیدی در ارتقای تابآوری اجتماعی ـ اکولوژیکی جوامع محسوب میشود. این مقاله بر ضرورت ادغام دانش بومی زنان، توانمندسازی اقتصادی، افزایش مشارکت در تصمیمگیری و طراحی سیاستهای اقلیمی حساس به جنسیت تأکید دارد.
کلمات کلیدی : تغییرات اقلیمی زنان اکوفمنیسم جنسیت و توسعه