نقش فضاهای سبز در مدیریت رواناب شهری و کنترل سیلاب

نقش فضاهای سبز در مدیریت رواناب شهری و کنترل سیلاب

احمد آزادی سمرغاوه1 عاطفه علیرضائی بجستانی2 حسین خانی3 مریم فریدی4 راضیه کفیل5

1) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز مشهد
2) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز مشهد
3) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز مشهد
4) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز مشهد
5) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز مشهد

کد IOI مقاله : ABFF-ABDFFF
محل انتشار : نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
    افزایش مکرر و شدت سیلاب‌های شهری، که نتیجه‌ی مستقیم تغییرات اقلیمی و گسترش سریع شهرنشینی است، محدودیت‌های زیرساخت‌های سنتی و «خاکستری» در مدیریت آب‌های سطحی را آشکار کرده است. این مقاله با مرور شواهد موجود، نقش کلیدی فضاهای سبز شهری و زیرساخت‌های سبز را در کاهش رواناب و افزایش تاب‌آوری شهرها در برابر سیلاب بررسی می‌کند. در این راستا، به سازوکارهای هیدرولوژیکی مانند رهگیری، نفوذ و تبخیر که فضاهای سبز از طریق آن‌ها عمل می‌کنند، پرداخته و اهمیت ساختار سه‌بعدی پوشش گیاهی را که اغلب نادیده گرفته می‌شود، مورد توجه قرار می‌دهد. نتایج نشان می‌دهد که ویژگی‌های فضایی فضاهای سبز از جمله اندازه، پراکندگی و میزان اتصال آن‌ها نقش مهمی در کارایی‌شان دارند؛ به‌گونه‌ای که فضاهای سبز کوچک‌تر، پراکنده و واقع در پایین‌دست، معمولاً عملکرد بهتری نسبت به قطعات بزرگ و متمرکز دارند. همچنین مقاله به استفاده از روش‌های کمّی پیشرفته مانند تحلیل‌های ژئومکانی و مدل‌سازی‌های هیدرولوژیکی برای سنجش اثر فضاهای سبز در کاهش رواناب شهری می‌پردازد و با ارائه‌ی مطالعات موردی، نمونه‌های موفق جهانی را بررسی می‌کند. در ادامه، چالش‌های اجرایی این رویکرد، از جمله نیاز به طراحی متناسب با شرایط محلی، نگهداری مستمر و پیوند آن با اهداف عدالت اجتماعی، مطرح می‌شود. در نهایت، نتیجه‌گیری مقاله بر این نکته تأکید دارد که تنها از طریق یک رویکرد راهبردی و چندعملکردی که فضاهای سبز شهری را در قالب یک شبکۀ ترکیبی «آبی–سبز–خاکستری» در کنار زیرساخت‌های سنتی قرار می‌دهد می‌توان به مدیریت پایدار آب شهری و ایجاد شهرهایی تاب‌آور در برابر سیلاب دست یافت.

کلمات کلیدی : فضای سبز شهری زیرساخت سبز کاهش رواناب کنترل سیلاب راه‌حل‌های مبتنی بر طبیعت پیکربندی فضایی