ارایه مدلی برای طرح تأمین آب پایدارحیات وحش در مناطق حفاظت‌شده ایران با استفاده از دانش بومی و رویکردهای نوین و طبیعت محور

ارایه مدلی برای طرح تأمین آب پایدارحیات وحش در مناطق حفاظت‌شده ایران با استفاده از دانش بومی و رویکردهای نوین و طبیعت محور

نصرت اله اسماعیلی1 مصیب شیرانی2

1) عضو هیأت علمی دانشگاه شهرکرد
2) پژوهشگر منابع طبیعی و محیط زیست، کارشناس محیط زیست سازمان منطقه آزاد کیش

کد IOI مقاله : ABFF-ABDFZC
محل انتشار : نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
    مناطق حفاظت‌شده ایران با چالش‌های روزافزون ناشی از کمبود منابع آب، تغییرات اقلیمی و خشکسالی‌های پی‌درپی مواجه‌اند که تداوم حیات وحش را در معرض تهدید جدی قرار داده است. در این شرایط، بهره‌گیری از دانش بومی، که حاصل قرن‌ها تجربه زیست‌محیطی جوامع محلی است، می‌تواند در کنار فناوری‌های نوین و روشهای طبیعت محور، راهکارهای مؤثر و پایداری برای تأمین آب ارائه دهد. این مقاله با رویکردی تحلیلی–کاربردی، به بررسی ظرفیت‌های دانش بومی در تلفیق با روش‌های نوین استحصال آب باران می‌پردازد. نمونه‌های موردی از حاشیه خلیج فارس و جزایر اقماری کیش (هندورابی، فارور)، مناطق مرکزی، شرقی و جنوبی ایران نشان می‌دهد که روش‌هایی همچون بندهای سنگی ملاتی، آب‌انبارهای سنتی، هوتک ها، بندسارها و استفاده از سطوح سنگی طبیعی برای جمع‌آوری رواناب، در کنار فناوری‌هایی مانند کاربرد ژئوممبران‌ها و الگوریتم‌های بهینه‌سازی، می‌توانند بازدهی سیستم‌های تأمین آب را به شکل معناداری افزایش دهند. طرح پیشنهادی مقاله، مدلی مفهومی و اجرایی برای تأمین پایدار آب در مناطق حفاظت‌شده ارائه می‌دهد که بر پایه چهار رکن اصلی: دانش بومی، فناوری نوین، مشارکت جوامع محلی و بهینه‌سازی علمی بنا شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که رویکرد ترکیبی می‌تواند همزمان باعث حفظ تنوع زیستی، ارتقاء تاب‌آوری اکوسیستم‌ها و انتقال میراث دانش بومی به نسل‌های آینده شود.

کلمات کلیدی : آب پایدار استحصال آب باران دانش بومی ژئوممبران حیات وحش تاب‌آوری اکوسیستم