شناسایی و بررسی مقاومت علف‌های هرز به علف‌کش‌های رایج در مزارع گندم و ارائه راهکارهای مدیریتی پایدار

شناسایی و بررسی مقاومت علف‌های هرز به علف‌کش‌های رایج در مزارع گندم و ارائه راهکارهای مدیریتی پایدار

محمدرضا بیگدلی1

1) دانشجوی کارشناسی مهندسی گیاهپزشکی، موسسه آموزش عالی غیرانتفاعی دیلمان، لاهیجان، ایران.

کد IOI مقاله : ABFF-ABDGAF
محل انتشار : نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
    هدف از این پژوهش، شناسایی وضعیت مقاومت علف‌های هرز به علف‌کش‌های رایج در مزارع گندم استان زنجان و ارائه راهکارهای مدیریتی پایدار برای کنترل آن بود. این تحقیق به‌صورت توصیفی–تحلیلی انجام شد. نمونه‌برداری از بذر و گیاهچه‌های علف‌های هرز در ۲۱ مزرعه انجام و در شرایط گلخانه‌ای تحت تیمار با چهار گروه علف‌کش شامل تریبنورون‌متیل، مت‌سولفورون‌متیل، کلودینافوپ‌پروپارگیل و تریفلوسال‌فورون‌متیل قرار گرفتند. شاخص‌های درصد بقاء، وزن خشک و GR₅₀ برای هر منطقه اندازه‌گیری و با آزمون تحلیل واریانس و مقایسه میانگین‌ها مورد تجزیه قرار گرفت. نتایج نشان داد که گونه‌های یولاف وحشی، چچم و خردل وحشی در شهرستان‌های ابهر و خدابنده بیشترین مقاومت را به علف‌کش‌های سولفونیل‌اوره و مهارکننده‌های ACCase نشان دادند، در حالی‌که مقاومت در مناطق زنجان و طارم در سطح پایین‌تری قرار داشت. افزایش شاخص GR₅₀ در جمعیت‌های مقاوم تا دو تا سه برابر مقادیر حساس بیانگر بروز مقاومت تثبیت‌شده در این جمعیت‌ها بود. بررسی‌ها همچنین نشان داد که مزارعی با تناوب کشت متنوع، وجین مکانیکی و مصرف متناوب علف‌کش‌ها، مقاومت کمتری از خود نشان داده‌اند. نتایج این تحقیق بر ضرورت تدوین یک برنامه مدیریت تلفیقی علف‌های هرز و پایش مستمر مقاومت زیستی در مزارع گندم تأکید دارد. اتخاذ سیاست‌های آموزشی و نظارتی از سوی نهادهای اجرایی، استفاده از تناوب علف‌کش‌ها و بهره‌گیری از روش‌های زراعی و مکانیکی می‌تواند به کنترل مؤثر مقاومت و پایداری تولید گندم در استان زنجان منجر شود.

کلمات کلیدی : مقاومت علف‌های هرز علف‌کش‌های سولفونیل‌اوره مدیریت تلفیقی گندم استان زنجان