اشرافی شدن سبز در شهرهای سبز؛ چالش‌ها و مسیرهای پایداری عادلانه

اشرافی شدن سبز در شهرهای سبز؛ چالش‌ها و مسیرهای پایداری عادلانه

مجتبی زمانی1 احمد آزادی سمرغاوه2 سید مجید حسینی پناه3 سمیه شعبانی اقطائی4 مریم فریدی5

1) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز مشهد
2) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز مشهد
3) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز مشهد
4) مسئول امور قراردادها، سازمان پارکها و فضای سبز مشهد
5) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز مشهد

کد IOI مقاله : ABFF-ABDGDE
محل انتشار : نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
    توسعه فضای سبز شهری به‌عنوان بخشی کلیدی از راهبردهای دستیابی به شهرهای پایدار، اگرچه مزایای زیستمحیطی، بهداشتی و اجتماعی متعددی دارد، می‌تواند به پدیده ناخواسته «اشرافی شدن سبز» بینجامد. این پدیده اشاره به فرآیندی دارد که در آن، اجرای پروژه‌های سبز منجر به افزایش ارزش املاک، تغییر بافت جمعیتی و در نهایت جابجایی و طرد ساکنان کم‌درآمد و به حاشیه‌رانده‌شده می‌شود. این مقاله با بهره‌گیری از مطالعات تجربی و تحلیل‌های تطبیقی از مناطق مختلف جهان، به بررسی محرک‌های چندبعدی، پیامدهای اجتماعی-فرهنگی و مسیرهای تعدیل این پدیده می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهند که عواملی مانند مقیاس و مکان مداخلات سبز، دسترسی به حمل‌ونقل و بافت اقتصادی-اجتماعی پیشین محله، در شدت‌بخشی به اشرافی شدن سبز نقش دارند. همچنین، این پدیده می‌تواند منجر به نابرابری در توزیع مزایای بهداشتی، تضعیف سرمایه اجتماعی و طرد فرهنگی ساکنان بومی شود. برای کاهش این اثرات منفی، راهکارهایی همچون تلفیق صریح عدالت در سیاست‌های توسعه فضای سبز، تقویت حکمرانی مشارکتی و جامعه‌محور، استفاده از ابزارهای سیاستی چندوجهی (مانند کنترل اجاره و مسکن مقرون‌به‌صرفه)، و پایش مستمر پیامدهای اجتماعی لازم است مدنظر قرار گیرند. دستیابی به شهرهای سبز پایدار، مستلزم آشتی دادن اهداف بوم‌شناختی با تعهد به برابری اجتماعی و جلوگیری از تشدید نابرابری‌های موجود است.

کلمات کلیدی : اشرافی شدن سبز شهرهای سبز عدالت محیطی فضاهای سبز شهری حکمرانی مشارکتی جابجایی ساکنان