آینده‌پژوهی نقش هوش مصنوعی در تحول سواد محیط‌زیستی دانش‌آموزان؛ راهبردی نوآورانه برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار ایران

آینده‌پژوهی نقش هوش مصنوعی در تحول سواد محیط‌زیستی دانش‌آموزان؛ راهبردی نوآورانه برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار ایران

ملیحه ادیبی1 محمد عبدوس2 آرامش عبدوس3

1) استادیار، پردیس شهید رجایی، دانشگاه فرهنگیان، سمنان، ایران.
2) دانشجو، کامپیوتر، دانشگاه گسترش انفورماتیک، تهران، ایران.
3) دانشجو، کامپیوتر، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

کد IOI مقاله : ABFF-ABDHDF
محل انتشار : نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
    در عصر تشدید بحران‌های محیط‌زیستی و رشد فزاینده فناوری‌های هوشمند، این پژوهش به بررسی نقش تحول‌آفرین هوش مصنوعی در ارتقای سواد محیط‌زیستی دانش‌آموزان ایرانی می‌پردازد. با تمرکز بر مسئله اصلی «شکاف آگاهی-عمل» در آموزش محیط‌زیست، پژوهش حاضر با رویکرد آینده‌پژوهی و با بهره‌گیری از روش تحلیل لایه‌ای علت‌ها و روش دلفی فازی با مشارکت خبرگان، به واکاوی پیشران‌های کلیدی در تلاقی هوش مصنوعی و آموزش سبز می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادغام هوش مصنوعی در برنامه‌ریزی درسی می‌تواند با شخصی‌سازی آموزش، شبیه‌سازی تعاملی بحران‌های محیطی و تحلیل داده‌محور، درک عمیق‌تری از مفاهیم پیچیده‌ای مانند مدیریت منابع آب، خاک و تنوع زیستی ایجاد کند. بر اساس دو محور عدم قطعیت «نرخ نفوذ هوش مصنوعی در آموزش» و «پایداری منابع طبیعی»، چهار سناریوی محتمل برای افق ۱۴۱۵ ترسیم شده است: «مدرسه سبز هوشمند»، «توهم سبز»، «بقای آنالوگ» و «پدافند هوشمند زیستی». پژوهش نتیجه می‌گیرد که بدون به‌کارگیری نظام‌مند هوش‌مصنوعی، نظام آموزشی ایران با خطر «شکاف دیجیتال» و «تخریب منابع طبیعی» مواجه خواهد شد. در پایان، راهکارهای عملیاتی از جمله طراحی دستیار هوشمند اکولوژیک، بازنگری سرفصل‌های آموزشی به سمت تحلیل داده، ایجاد آزمایشگاه‌های آینده‌پژوهی محیط‌زیست و ارتقای سواد دیجیتال معلمان ارائه شده است. هدف نهایی، تربیت نسلی آگاه، مسئول و کنشگر است که با بهره‌گیری از فناوری‌های هوشمند، در حفظ محیط‌زیست ایران و تحقق اهداف توسعه پایدار نقش‌آفرینی کند.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی سواد محیط‌زیستی آینده‌پژوهی آموزش سبز تحلیل لایه‌ای سناریوسازی