تاب‌آوری درختان شهری در برابر تنش خشکی و گرمایی

تاب‌آوری درختان شهری در برابر تنش خشکی و گرمایی

محمد ضامن1 علی آقایی2 حجت جدی ازغندی3 احمد آزادی سمرغاوه4 پروانه نظام الملکی5

1) کارشناس شهرداری مشهد
2) کارشناس شهرداری مشهد
3) کارشناس شهرداری مشهد
4) کارشناس شهرداری مشهد
5) کارشناس شهرداری مشهد

کد IOI مقاله : ABFF-ABDHFF
محل انتشار : نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
    تغییرات اقلیمی همراه با افزایش فراوانی و شدت خشکسالی‌ها و امواج گرمایی، تهدیدی جدی برای تداوم حیات و عملکردهای بوم‌شناختی درختان شهری به شمار می‌آید. این مقاله مروری با تکیه بر نتایج پژوهش‌های علمی، سازوکارهای پاسخ فیزیولوژیک، رشدی و مدیریتی درختان شهری را در مواجهه با تنش‌های خشکی و گرما بررسی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که واکنش درختان به کم‌آبی به شدت وابسته به گونه بوده و عواملی نظیر حجم خاک در دسترس ریشه، نفوذپذیری سطوح، میزان دسترسی به آب‌های زیرزمینی و شرایط اقلیمی محلی نقش تعیین‌کننده‌ای دارند. پژوهش‌ها حاکی از آن است که چمن‌ها و برخی گونه‌های درختی از راهبردهای متفاوتی برای مقابله با گرما استفاده می‌کنند. درختانی که به لایه‌های عمیق‌تر خاک دسترسی دارند معمولاً از پایداری بیشتری برخوردارند، در حالی‌ که چمن‌ها و درختان مستقر در فضاهای محدود ریشه، به‌سرعت تحت تأثیر تنش آبی قرار می‌گیرند. آبیاری هدفمند، به‌ویژه از طریق سامانه‌های جمع‌آوری آب باران، می‌تواند به‌طور چشمگیری اثر خنک‌کنندگی درختان را افزایش دهد. افزون بر این، تفاوت‌های معناداری در الگوی مصرف آب و وضعیت آبی درختان مستقر در پارک‌ها و خیابان‌ها مشاهده شده است. گونه‌های بومی و غیربومی نیز توان مقاومت و بازیابی متفاوتی از خود نشان می‌دهند. این مرور بر اهمیت انتخاب گونه‌های مقاوم، طراحی مناسب بستر ریشه و به‌کارگیری مدیریت یکپارچه منابع آب برای حفظ و تقویت خدمات اکوسیستمی درختان شهری در شرایط اقلیمی ناپایدار آینده تأکید دارد.

کلمات کلیدی : درختان شهری تنش خشکی گرمایش شهری تاب‌آوری اقلیمی آبیاری