توسعه گردشگری پایدار و حفاظت محیط زیست شهری (مطالعه موردی شهر یزد)

توسعه گردشگری پایدار و حفاظت محیط زیست شهری (مطالعه موردی شهر یزد)

بهزاد مومنی1 سعید کامیابی2

1) دانشجوی دکتری تخصصی جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
2) استاد گروه جغرافیا، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

کد IOI مقاله : ABFF-ABDHFH
محل انتشار : نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
    رشد و گسترش فعالیت‌های گردشگری در شهرهای تاریخی ایران، در کنار مزایای اقتصادی و فرهنگی، پیامدهای قابل‌توجهی بر محیط‌زیست شهری به همراه داشته است. شهر یزد به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری تاریخی کشور و ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو، با چالش‌های زیست‌محیطی متعددی نظیر محدودیت منابع آب، فشار بر بافت تاریخی، افزایش آلودگی و تغییر کاربری‌های ناپایدار مواجه است. ازاین‌رو، برنامه‌ریزی فضایی کارآمد می‌تواند نقش مؤثری در هدایت توسعه گردشگری به سمت پایداری ایفا کند. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی نقش برنامه‌ریزی فضایی در توسعه گردشگری پایدار با تأکید بر ملاحظات محیط‌زیستی در شهر یزد با استفاده از مدل DPSIR است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی–تحلیلی است و داده‌های موردنیاز از طریق مطالعات اسنادی، آمارهای رسمی، گزارش‌های محیط‌زیستی و اسناد برنامه‌ریزی شهری گردآوری شده است. در چارچوب مدل DPSIR، نیروهای محرک، فشارها، وضعیت محیط‌زیست، پیامدها و پاسخ‌های مدیریتی مرتبط با توسعه گردشگری شهری مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که عدم هماهنگی میان سیاست‌های توسعه گردشگری و ملاحظات محیط‌زیستی در برنامه‌ریزی فضایی، موجب تشدید فشار بر منابع طبیعی و کاهش پایداری محیط‌زیست شهری یزد شده است. در مقابل، اتخاذ رویکرد یکپارچه در برنامه‌ریزی فضایی، تقویت سیاست‌های حفاظتی و مدیریت هوشمند گردشگری می‌تواند به بهبود وضعیت محیط‌زیستی و تحقق گردشگری پایدار در این شهر کمک کند. یافته‌های پژوهش می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای تصمیم‌گیری مدیران شهری و برنامه‌ریزان گردشگری مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی : برنامه‌ریزی فضایی گردشگری پایدار محیط‌زیست شهری مدل dpsir شهر یزد