تأثیر مواد معدنی، ویتامین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌ها بر زنده‌مانی اسپرم خروس: بررسی مکانیسم‌ها، عوامل منفی و پیشنهادهای تغذیه‌ای بهینه

تأثیر مواد معدنی، ویتامین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌ها بر زنده‌مانی اسپرم خروس: بررسی مکانیسم‌ها، عوامل منفی و پیشنهادهای تغذیه‌ای بهینه

صالحه عربشاهی مقدم1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

کد IOI مقاله : ABFF-ABDHHB
محل انتشار : نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
    زنده‌مانی اسپرم خروس عامل کلیدی در نرخ باروری و هچ گله‌های مادر و نژادهای گوشتی طیور است. استرس اکسیداتیو ناشی از گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) – که عمدتاً به دلیل تنش گرمایی محیطی (بالای ۳۰ درجه سانتی‌گراد)، سن بالا (بیش از ۵۰ هفته)، کمبودهای تغذیه‌ای و استرس‌های مدیریتی ایجاد می‌شود – زنده‌مانی، تحرک پیشرونده و یکپارچگی غشای پلاسمایی اسپرم را کاهش می‌دهد. این مطالعه مروری نقش مواد معدنی (سلنیوم، روی، منگنز، کلسیم)، ویتامین‌ها (E، C، A، D و گروه B) و آنتی‌اکسیدان‌ها را در بهبود کیفیت اسپرم خروس بررسی می‌کند.بر اساس مرور مقالات PubMed، Scopus، Poultry Science و SID طی سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵، ویتامین E (دوز بهینه ۱۶۶–۲۰۰ mg/kg یا ۲۰۰–۳۰۰ IU/kg)، سلنیوم آلی (۰.۳–۰.۵ mg/kg، ترجیحاً hydroxy-selenomethionine) و روی (۱۰۰–۱۵۰ mg/kg) بیشترین تأثیر را نشان داده‌اند؛ به‌طوری‌که زنده‌مانی اسپرم را تا ۲۰–۳۰ درصد افزایش، سطوح MDA را کاهش و تحرک را بهبود می‌بخشند. ترکیب سینرژیستیک این مواد (E + Se + Zn) اثرات منفی تنش گرمایی را به‌طور مؤثری تعدیل کرده و viability/motility را تا ۲۵–۳۵ درصد ارتقا می‌دهد. مکانیسم‌های اصلی شامل تقویت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی (GPx، SOD)، حفاظت از غشای غنی از PUFA، کاهش آپوپتوز و حفظ یکپارچگی DNA است.این مقاله با تمرکز بر خلأ دانشی در ایران (به‌ویژه مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری، گله‌های مادر مسن و جیره‌های پایه با کمبود Se/Zn/E) پیشنهادهای تغذیه‌ای عملی ارائه می‌دهد: شروع ترکیب E (۲۰۰ mg/kg) + Se (۰.۳ mg/kg) + Zn (۱۰۰ )mg/kgاز ۴۰ هفتگی در فصل گرم، نظارت دوره‌ای با eosin-nigrosin هر ۴ هفته، و استفاده از فرم‌های آلی برای جذب بهتر. اجرای این راهکارها می‌تواند نرخ باروری و هچ را ۵–۱۵ درصد بهبود بخشد و به پایداری صنعت طیور ایران کمک کند.

کلمات کلیدی : زنده‌مانی اسپرم خروس آنتی‌اکسیدان‌ها استرس اکسیداتیو تغذیه طیور باروری خروس تنش گرمایی