ارائه‌ی الگوی طراحی کتابخانه سبز با رویکرد معماری اقلیمی در شهر قم

ارائه‌ی الگوی طراحی کتابخانه سبز با رویکرد معماری اقلیمی در شهر قم

اکرم محمدی خان‌قشلاقی1 جواد ایرجی2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری داخلی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران
2) استادیار، گروه معماری، واحد هشتگرد، دانشگاه آزاد اسلامی، هشتگرد، ایران

کد IOI مقاله : ABFG-ACAABG
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    امروزه توسعه پایدار و معماری سبز به عنوان راهکاری بنیادین در جهت تعدیل بحران‌های زیست‌محیطی، کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و بهینه‌سازی مصرف انرژی در بخش ساختمان مطرح است. در اقلیم‌های سخت نظیر اقلیم گرم و خشک شهر قم، ساختمان‌های عمومی فرهنگی به دلیل الگوهای مصرف مداوم و نیاز مفرط به تامین آسایش حرارتی و بصری کیفیت‌مبنا، پتانسیل بالایی برای پیاده‌سازی شاخص‌های پایداری دارند. هدف از این پژوهش، ارائه الگوهای عملی کالبدی در حوزه معماری بوم‌مدار از طریق طراحی یک کتابخانه عمومی سبز در شهر قم است. بستر طرح در محدوده‌ی در حال توسعه‌‌، مجاور محور شریانی بلوار پیامبر اعظم (ص) انتخاب شده است که به دلیل نزدیکی با مراکز دانشگاهی، از موقعیت استراتژیک عملکردی برخوردار است. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اقلیمی بستر، تحلیل‌های کالبدی و برنامه‌دهی فیزیکی متناسب با استانداردهای نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور است. یافته‌های حاصل از تحلیل کالبدی فرآیند طراحی نشان می‌دهد که ساختار پروژه با زیربنای کل ۳,۰۰۰ مترمربع در ۴ تراز (یک تراز زیرزمین به مساحت ۶۰۰ مترمربع و سه تراز روی زمین به مساحت ۲,۴۰۰ مترمربع) شکل گرفته است. در راستای اصول معماری سبز، فرم بنا به جای توده صلب، به صورت فرم‌های متداخل U و L شکل حول دو حیاط مرکزی مصفا طراحی گردید؛ این ساختار هندسی توانسته است با ایجاد ریزاقلیم داخلی، دمای هوای مجاور پوسته را در فصول گرم تا ۴ درجه سانتی‌گراد نسبت به محیط پیرامون تعدیل کند. با توجه به چالش آلودگی صوتی و حرارتی جبهه غربی (سمت بلوار پیامبر اعظم)، لایه‌ی غربی بنا با الگوی صلب و حداقل بازشو (کمتر از ۱۰ درصد) به عنوان ضربه‌گیر حرارتی-صوتی عمل می‌کند، در حالی که در جبهه شمالی سالن‌های مطالعه، میزان بازشوها جهت دریافت نور مفید و بدون خیرگی روز به بیش از ۳۵ درصد افزایش یافته است. انتقال پارکینگ به تراز زیرزمین با ظرفیت ۱۶ خودرو، علاوه بر جلوگیری از اثر جزیره حرارتی در سطح سایت، تعادل دمایی بستر زمین را برای فضاهای فوقانی بهره‌برداری کرده است. در ترازهای فوقانی، استقرار پنل‌های خورشیدی بر روی سقف، علاوه بر بهره‌گیری از انرژی پاک و تجدیدپذیر برای تأمین بخشی از نیازهای الکتریکی کتابخانه، به عنوان یک لایه فعال در راستای کاهش مصرف انرژی و ارتقای پایداری زیست‌محیطی ساختمان عمل می‌کند. تحلیل‌های سازه‌ای و اقلیمی نشان می‌دهند که این سامانه خورشیدی، با سایه‌اندازی بر سطح بام و کاهش دریافت مستقیم تابش خورشیدی، میزان بار حرارتی سقف نهایی را کنترل کرده و در کنار تولید انرژی پاک، به کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و بهبود عملکرد اقلیمی ساختمان در فصول گرم کمک می‌کند. دستاورد نهایی این پروژه، ارائه کالبدی هم‌ساز با بستر است که ظرفیت پذیرش همزمان بیش از ۲۵۰ مراجع را در فضاهای استاندارد سبز و با اتکای حداکثری به سیستم‌های غیرفعال اقلیمی فراهم می‌آورد.

کلمات کلیدی : معماری سبز طراحی داخلی کتابخانه فرهنگ وهنر شهرقم کتابخانه پایدار اقلیم گرم و خشک