بررسی رفتار کمانشی ستون‌های ناکامل و مقایسه آن با ستون ایده‌آل اویلر؛ از روابط تحلیلی تا رویکردهای آیین‌نامه‌ای

بررسی رفتار کمانشی ستون‌های ناکامل و مقایسه آن با ستون ایده‌آل اویلر؛ از روابط تحلیلی تا رویکردهای آیین‌نامه‌ای

احمد گنجعلی1 یاسر حیرانی2 مهدی دشتبان زاده3

1) عضو هیات علمی گروه سازه دانشگاه ازاد اسلامی واحد شاهرود ،ایران (
2) دانشجوی دکترای سازه دانشگاه ازاد اسلامی واحد شاهرود
3) کارشناسی ارشد مهندسی عمران گرایش سازه

کد IOI مقاله : ABFG-ACAADF
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    ستون ایده‌آل اویلر یک مدل انتزاعی (تجرید) در پایداری سازه‌هاست که در آن عضو کاملاً مستقیم، همگن و بدون نقص فرض شده و تا رسیدن به بار بحرانی اویلر P_E هیچ تغییرشکل جانبی از خود نشان نمی‌دهد؛ سپس پدیده «انشعاب مسیر تعادل» (Bifurcation) رخ می‌دهد. در مقابل، ستون‌های واقعی همواره دارای ناکاملی‌های هندسی اولیه مانند انحنای اولیه y0(x)ناشاقولی، و نیز برون‌محوری بارگذاری eee هستند؛ بنابراین از همان ابتدای بارگذاری دچار خیز جانبی و تشدید تغییرشکل پیوسته (Deflection Amplification) می‌شوند و معمولاً «بار بحرانی صریح» به مفهوم کلاسیک وجود ندارد، بلکه پاسخ به‌صورت مجانبی به سمت P_E میل می‌کند. علاوه بر ناکاملی‌های هندسی، تنش‌های پسماند ناشی از نورد و جوشکاری و نیز ناهمگنی مصالح موجب تسلیم موضعی زودهنگام، کاهش مدول مؤثر به مدول مماس E_tو شکل‌گیری کمانش غیرالاستیک به‌ویژه در لاغری‌های متوسط می‌گردد. این مقاله با تکیه بر مقایسه بنیادین ستون ایده‌آل و ستون ناکامل، روابط تحلیلی ستون با انحنای اولیه سینوسی و ستون تحت بار برون‌محور (فرمول سکانت)، و نیز چارچوب آیین‌نامه‌ای (منحنی‌های کمانش و ضرایب تشدید مانندB_1 )، تصویری منسجم از گذار از تئوری کلاسیک به طراحی مهندسی واقع‌گرا ارائه می‌کند.

کلمات کلیدی : ستون ناکامل کمانش اویلر انحنای اولیه برون‌محوری بار فرمول سکانت تشدید تغییرمکان