تبیین تأثیر معماری بیوفیلیک بر عملکرد شناختی و عاطفی دانش‌آموزان تحلیل مکانیسم بازسازی تمرکز ذهنی در فضاهای آموزشی

تبیین تأثیر معماری بیوفیلیک بر عملکرد شناختی و عاطفی دانش‌آموزان تحلیل مکانیسم بازسازی تمرکز ذهنی در فضاهای آموزشی

زینب فیروزی1 سارا فربد2

1) دانشجو دکتری ،گروه معماری ، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران
2) استادیار ، گروه معماری ، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران

کد IOI مقاله : ABFG-ACAADZ
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    کیفیت فضای فیزیکی مدارس فراتر از یک بستر ساختمانی، نقشی تعیین‌کننده در تسهیل یادگیری و بهزیستی روانی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش معماری بیوفیلیک بر عملکرد شناختی (با تمرکز بر پایداری توجه و حافظه کاری) و عملکرد عاطفی (با تأکید بر تعدیل استرس و نشاط ذهنی) دانش‌آموزان بر مبنای «نظریه بازسازی تمرکز ذهنی (ART)» شکل گرفته است. روش تحقیق در این مطالعه، مرور نظام‌مند (Systematic Review) است که در آن، پس از غربالگری منابع استخراج شده از پایگاه‌های داده معتبر علمی در بازه زمانی ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵، تعداد ۵۱ مقاله کلیدی بر اساس معیار اشباع نظری و قرابت محتوایی، مورد تحلیل کیفی و سنتز اسنادی قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ادغام الگوهای بیوفیلیک، به‌ویژه «ارتباط بصری با طبیعت» و «نور پویا»، از طریق جلب توجه غیرارادی، منجر به رفع خستگی ذهنی و ارتقای حافظه کاری دانش‌آموزان می‌گردد. نتایج سنتز شده در سه سطح فیزیولوژیک (کاهش استرس آنی)، شناختی (بازسازی تمرکز) و رفتاری (تقویت حس تعلق و کاهش پرخاشگری) دسته‌بندی شدند. در نهایت، این مطالعه تبیین می‌کند که گذار از سندروم ساختمان بیمار به ساختمان درمانگر در مدارس، مستلزم تبدیل طراحی بیوفیلیک از یک رویکرد انتزاعی به یک الزام ساختاری در ضوابط نوسازی مدارس است تا اتمسفر یادگیری به بستری پویا و بازسازی‌کننده تغییر یابد.

کلمات کلیدی : معماری بیوفیلیک فضاهای آموزشی عملکرد شناختی عملکرد عاطفی نظریه بازسازی توجه (art)