«سنجش حس تعلق مکانی در بافت‌های تاریخی در مقایسه با شهرک‌های مسکونی جدید»

«سنجش حس تعلق مکانی در بافت‌های تاریخی در مقایسه با شهرک‌های مسکونی جدید»

عبدالسلام عزیزی1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه

کد IOI مقاله : ABFG-ACAAFE
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    چکیده حس تعلق مکانی به عنوان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های کیفیت محیطی، نقش بنیادینی در پایداری اجتماعی و ارتقای زیست‌پذیری سکونتگاه‌های شهری ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با هدف سنجش و مقایسه تطبیقی حس تعلق مکانی ساکنان در بافت‌های تاریخی و شهرک‌های مسکونی جدید به انجام رسیده است. روش پژوهش از نوع توصیفی–تحلیلی با رویکرد پیمایشی مقطعی بوده و گردآوری داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه ساختاریافته در میان ساکنان واجد شرایط در دو بافت بر مبنای فرمول کوکران و شیوه نمونه‌گیری تصادفی سیستماتیک صورت گرفته است. مؤلفه‌های مورد سنجش در سه بعد کالبدی، اجتماعی و معنایی با استفاده از آزمون‌های آماری پارامتریک در محیط نرم‌افزار SPSS تحلیل گردیده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان داد که میانگین کل حس تعلق مکانی در بافت تاریخی به‌طور معناداری بالاتر از شهرک مسکونی جدید است. در بافت تاریخی، ابعاد معنایی و اجتماعی بالاترین میانگین و بیشترین قدرت پیش‌بینی‌کنندگی دلبستگی مکانی را به خود اختصاص داده‌اند و بعد کالبدی در پایین‌ترین مرتبه قرار دارد؛ در مقابل، در شهرک مسکونی جدید، بعد کالبدی بالاترین امتیاز و سهم تبیین‌کنندگی را داشته و ابعاد اجتماعی و به‌ویژه معنایی در سطوح پایینی ارزیابی شده‌اند. نتایج پژوهش مؤید آن است که پیوند عاطفی ساکنان بافت‌های کهن از هویت تاریخی، خاطرات جمعی و انسجام همسایگی ناشی می‌شود، در حالی که تعلق در شهرک‌های نوین صرفاً بر کارایی‌های فیزیکی و دسترسی‌های کالبدی تکیه دارد. بر این اساس، راهبردهای مداخله در بافت تاریخی باید بر بهسازی کالبدی و رفع فرسودگی بدون برهم‌زدن ساختار اجتماعی متمرکز گردد، و در شهرک‌های مسکونی جدید نیز طراحی باید به سمت احیای مراکز محله انسان‌محور و فضاهای تعاملی جهت بازتولید معنا و ارتقای تعلق پایدار سوق یابد.

کلمات کلیدی : حس تعلق مکانی بافت تاریخی شهرک مسکونی جدید ابعاد کالبدی ابعاد معنایی ابعاد اجتماعی