مروری بر تحقیقات صورت گرفته درباره نقش طراحی معماری در تقویت خلاقیت کودکان در فضاهای آموزشی

شادی هاشم زاده زرگر¹ سارا فربد²

1) دانشجو دکتری، گروه معماری، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران،
2) استادیار، گروه معماری، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسالمی، نیشابور،

کد IOI مقاله : ABFG-ACAAZG
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    خلاقیت به‌عنوان یکی از مهارت‌های کلیدی قرن بیست ‌ویکم ، نقش مهمی در رشد شناختی و اجتماعی کودکان ایفا می‌کند . با این حال، نقش طراحی معماری فضاهای آموزشی در تقویت خلاقیت کودکان کمتر به‌صورت نظام‌مند مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام‌مند مطالعات مرتبط با نقش طراحی معماری در تقویت خلاقیت کودکان در فضاهای آموزشی انجام شده است. طراحی معماری فضاهای آموزشی چه نقشی در تقویت خلاقیت کودکان دارند ؟این پژوهش از نوع مروری نظام‌مند است که با هدف بررسی نقش طراحی معماری فضاهای آموزشی در تقویت خلاقیت کودکان انجام شد. جست‌وجوی متون علمی در پایگاه‌های معتبر شامل Web of Science، Scopus، ScienceDirect، ERIC و Google Scholar انجام گرفت. مقالات منتشرشده به زبان‌های فارسی و انگلیسی در بازه زمانی 2000 تا 2024 مورد بررسی قرار گرفتند. معیارهای ورود شامل تمرکز بر کودکان 6 تا 12 سال، ارتباط مستقیم با طراحی معماری فضاهای آموزشی و بررسی خلاقیت کودکان بود. پس از حذف مقالات تکراری و نامرتبط و اعمال معیارهای کیفی،50 مطالعه نهایی به‌ صورت کیفی و ترکیبی تحلیل شدند. فرآیند انتخاب و غربالگری مطالعات مطابق با رویکرد نظام‌مند و در قالب نمودار جریان انجام شد یافته‌ها نشان می‌دهد که ویژگی‌های کالبدی فضاهای آموزشی، از جمله انعطاف‌پذیری فضایی، تنوع حسی، نور طبیعی، رنگ، مقیاس متناسب با کودک و امکان تعامل و آزادی حرکت، تأثیر معناداری بر تحریک تخیل و رفتارهای خلاقانه کودکان دارند. در مقابل، فضاهای آموزشی یکنواخت و ایستا می‌توانند ظرفیت‌های خلاقانه کودکان را محدود سازند. در مجموع، نتایج این پژوهش بر ضرورت توجه به طراحی کودک‌محور در فضاهای آموزشی و نقش راهبردی معماری در پرورش خلاقیت کودکان تأکید دارد .

کلمات کلیدی : خلاقیت کودک طراحی معماری فضاهای آموزشی