بازتعریف زیبایی شناسی فضاهای عمومی شهری با بهره گیری از هوش مصنوعی رویکردی برای ارتقا کیفیت بصری فضاهای شهری (نمونه موردی: محور سی تیر)

نسیم حسنی میانرودی¹

1) دکترای شهرسازی

کد IOI مقاله : ABFG-ACABZH
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    فضاهای عمومی شهری به‌عنوان بستر تعاملات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی، نقش مهمی در شکل‌گیری هویت، سرزندگی و کیفیت محیط شهری دارند. کیفیت بصری این فضاها، یکی از مؤلفه‌های اصلی زیبایی‌شناسی شهری است که بر ادراک شهروندان، حس تعلق به مکان و میزان حضورپذیری فضا تأثیر مستقیم می‌گذارد. در سال‌های اخیر، پیشرفت فناوری‌های هوش مصنوعی، فرصت‌های نوینی را برای تحلیل، ارزیابی و ارتقای کیفیت بصری فضاهای شهری فراهم کرده است. پژوهش حاضر با هدف بازتعریف زیبایی‌شناسی فضاهای عمومی شهری با بهره‌گیری از هوش مصنوعی و ارائه رویکردی برای ارتقای کیفیت بصری، محور فرهنگی–تاریخی سی‌تیر تهران را به‌عنوان مطالعه موردی بررسی می‌کند. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از مطالعات کتابخانه‌ای، تحلیل اسناد، تصاویر محیطی و یافته‌های پژوهش‌های مرتبط با کاربرد هوش مصنوعی در شهرسازی انجام شده است. در این راستا، ظرفیت الگوریتم‌های هوش مصنوعی در تحلیل ویژگی‌های بصری محیط، ارزیابی خوانایی، انسجام کالبدی، کیفیت مبلمان شهری، نورپردازی، پوشش گیاهی و الگوهای حضور شهروندان مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که استفاده از هوش مصنوعی، از طریق تحلیل داده‌های تصویری و رفتاری، امکان شناسایی نقاط قوت و ضعف منظر شهری و ارائه سناریوهای طراحی مبتنی بر داده را فراهم می‌آورد. در محور سی‌تیر، این فناوری می‌تواند به بهبود هماهنگی بصری عناصر شهری، ارتقای کیفیت شبانه، سامان‌دهی مبلمان و تابلوهای شهری و تقویت هویت تاریخی و فرهنگی فضا کمک کند. همچنین، تلفیق دانش شهرسازی با ابزارهای هوشمند، فرآیند تصمیم‌گیری را از رویکردهای سنتی به سوی برنامه‌ریزی هوشمند، مشارکت‌محور و مبتنی بر شواهد هدایت می‌کند. در مجموع، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هوش مصنوعی، در کنار دانش تخصصی شهرسازی، می‌تواند به‌عنوان ابزاری کارآمد در بازتعریف زیبایی‌شناسی فضاهای عمومی و ارتقای کیفیت بصری محورهای شهری، به‌ویژه در بافت‌های فرهنگی–تاریخی، نقش مؤثری در تحقق اهداف شهرهای هوشمند و پایدار ایفا کند.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی زیبایی‌شناسی شهری کیفیت بصری فضاهای عمومی شهری محور فرهنگی تاریخی سی‌تیر شهرسازی هوشمند