تحلیل کیفیت‌های کالبدی و عملکردی مرتبط با حضورپذیری در فضاهای جمعی تاریخی (نمونه موردی : مجموعه تاریخی سعدالسلطنه قزوین)

تحلیل کیفیت‌های کالبدی و عملکردی مرتبط با حضورپذیری در فضاهای جمعی تاریخی (نمونه موردی : مجموعه تاریخی سعدالسلطنه قزوین)

علیرضا حاجی کریمی1

1) کارشناسی ارشد مهندسی معماری - دانشگاه زنجان

کد IOI مقاله : ABFG-ACAFCD
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    فضاهای جمعی تاریخی زمانی از ظرفیت حضورپذیری برخوردارند که افزون بر امکان عبور و دسترسی، زمینه مکث، استقرار موقت و هم‌حضوری کاربران را نیز فراهم کنند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل کیفیت‌های کالبدی و عملکردی مرتبط با الگوهای حضور در مجموعه تاریخی سعدالسلطنه قزوین انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد کیفی و راهبرد مطالعه موردی است. داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی و مشاهده مستقیم میدانی در تیرماه ۱۴۰۵، طی روزهای مختلف یک هفته، شامل یک روز تعطیل، و در ساعات متفاوت روز گردآوری شده‌اند. مسیرهای حرکت، کانون‌های پرتردد و نقاط مکث و تجمع از طریق نگاشت رفتاری بر نقشه‌های پایه مجموعه ثبت و مقایسه شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد الگوهای حضور در مجموعه با مجموعه‌ای از کیفیت‌ها، شامل دسترسی و نفوذپذیری، خوانایی و پیوستگی شبکه حرکتی، سازمان فضایی و مقیاس انسانی، تنوع فعالیتی و قابلیت انطباق فضایی، ارتباط دارند. راسته‌های ارتباطی عمدتاً نقش عبوری و توزیع‌کننده دارند؛ درحالی‌که حیاط‌ها، سراها و گره‌های فضایی، زمینه بیشتری برای مکث و هم‌حضوری فراهم می‌کنند. همچنین، تفاوت زمانی مراجعه به برخی کاربری‌ها نشان می‌دهد که توزیع فعالیت‌ها در طول روز بر الگوهای استفاده اثر می‌گذارد. نتایج بر ضرورت هماهنگی میان کیفیت‌های کالبدی و عملکردی و توجه به استفاده روزمره در احیا و مدیریت فضاهای جمعی تاریخی تأکید دارند.

کلمات کلیدی : حضورپذیری فضاهای جمعی تاریخی نفوذپذیری فضایی انعطاف‌پذیری کالبدی مجموعه تاریخی سعدالسلطنه قزوین