تحلیل تطبیقی راهبردهای سینوگرافی در موزه‌های معاصر: توالی فضایی، اتمسفر و تعامل بازدیدکننده

تحلیل تطبیقی راهبردهای سینوگرافی در موزه‌های معاصر: توالی فضایی، اتمسفر و تعامل بازدیدکننده

مهدی حمزه‌نژاد1 سمانه تقدیر2 کیمیا انتظام3

1) استادیار معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران؛
2) استادیار معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران؛
3) دانشجوی معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران؛

کد IOI مقاله : ABFG-ACAGAH
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    سینوگرافی در موزه‌های معاصر از صحنه‌آرایی و نمایش اشیا فراتر رفته و به سازوکاری برای سازمان‌دهی تجربه فضایی، روایت و تعامل بازدیدکننده تبدیل شده است. بااین‌حال، یکی از مسائل اساسی در پژوهش و طراحی موزه، چگونگی تبدیل ویژگی‌های فضایی و رسانه‌ای مستند در نمونه‌های موجود به راهبردهای مشخص و قابل‌انتقال طراحی است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی، مقایسه و صورت‌بندی این راهبردها، هشت نمونه موزه‌ای معاصر را با روش کیفی، تحلیل اسنادی و مقایسه بین‌موردی بررسی می‌کند. داده‌ها از منابع رسمی موزه‌ها، مستندات طراحان و ادبیات تخصصی گردآوری شده و ۳۳ ویژگی و رخداد فضایی–سینوگرافیک در مقیاس‌های مختلف تحلیل شده‌اند. یافته‌ها به استخراج شش راهبرد طراحی انجامیده است: آستانه روایی، توالی فضایی مبتنی بر مکث و آشکارسازی، اتمسفر چندلایه، تعامل ورودی–پاسخ، تفکیک آزادی حرکت از عاملیت تفسیری، و طراحی زمان‌مند با توجه به پویایی تجربه و تغییر نسخه‌های رسانه‌ای. مقایسه نمونه‌ها نشان می‌دهد که این راهبردها نه به فناوری یا فرم خاص، بلکه به روابط میان سازمان فضایی، توزیع اطلاعات، ترتیب مواجهه و امکان کنش وابسته‌اند. دستاورد اصلی پژوهش ارائه چارچوبی برای تبدیل ویژگی‌های مستند موزه‌ها به تصمیم‌های طراحی در مقیاس آستانه، مسیر، فضای رخداد و ایستگاه تعاملی است؛ چارچوبی که میان شواهد موجود و استنتاج طراح تمایز برقرار می‌کند. نتایج می‌توانند مبنایی برای تدوین سناریوهای فضایی، انتخاب رسانه و تعریف معیارهای ارزیابی در طراحی نمایشگاه‌های موزه‌ای باشند، هرچند سنجش اثربخشی آن‌ها بر تجربه واقعی بازدیدکنندگان مستلزم پژوهش تجربی مستقل است.

کلمات کلیدی : سینوگرافی موزه‌ای صحنه‌پردازی تجربه فضایی دراماتورژی فضایی تعامل بازدیدکننده طراحی نمایشگاه