مروری بر کاربرد الگوریتم‌های یادگیری ماشین و بینایی ماشین در شناسایی، ارزیابی و کاهش خطرات تجهیز کارگاه‌های ساختمانی: تحلیل روندهای پژوهشی و مسیرهای آینده

مروری بر کاربرد الگوریتم‌های یادگیری ماشین و بینایی ماشین در شناسایی، ارزیابی و کاهش خطرات تجهیز کارگاه‌های ساختمانی: تحلیل روندهای پژوهشی و مسیرهای آینده

داریوش جمالی1 علیرضا والی پور2

1) کارشناسی ارشد مهندسی عمران- مهندسی و مدیریت ساخت، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.
2) دانشیار، مهندسی عمران- مدیریت ساخت، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

کد IOI مقاله : ABFG-ACAGGG
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    مدیریت ایمنی در فاز تجهیز کارگاه‌های ساختمانی به‌دلیل ماهیت پویای فعالیت‌ها، هم‌زمانی حضور ماشین‌آلات و نیروی انسانی، و تغییرات مداوم چیدمان، همواره با چالش‌های جدی روبه‌رو بوده است. روش‌های سنتی و ایستا به دلیل وابستگی به قضاوت‌های کیفی و بازرسی‌های مقطعی، از پاسخگویی به پیچیدگی‌های پروژه‌های مدرن بازمانده‌اند. هدف این پژوهش، بررسی جامع کاربرد الگوریتم‌های یادگیری ماشین و بینایی ماشین در شناسایی، ارزیابی و کاهش خطرات تجهیز کارگاه، و تحلیل روندهای پژوهشی و مسیرهای آینده است. در این راستا، مطالعه حاضر بر اساس بررسی نظام‌مند متون علمی و داده‌های پژوهشی پیشین، به تحلیل نقش فناوری‌های هوشمند در چرخه مدیریت ریسک پرداخته است. یافته‌های واکاوی نشان می‌دهد که سیستم‌های بینایی ماشین در پایش بلافصل محیط و تشخیص خودکار مواردی چون تداخلات ماشین‌آلات و سقوط مصالح کارایی بسیار بالایی دارند. افزون بر این، ترکیب مدل‌های هوش مصنوعی با ابزارهای ارزیابی ریسک نظیر FMEA و به‌کارگیری الگوریتم‌های بهینه‌سازی تکاملی (مانند الگوریتم ژنتیک) برای بهینه‌سازی چیدمان کارگاه، امکان محاسبه پویای عدد ریسک‌پذیری (RPN) و کاهش چشمگیر خطرات را فراهم می‌سازد؛ به‌طوری‌که بررسی‌ها نشانگر کاهش معنادار مقادیر RPN در ریسک‌های بحرانی است. بااین‌حال، پیاده‌سازی عملیاتی این فناوری‌ها با موانعی نظیر کیفیت داده‌ها، هزینه‌های استقرار و مقاومت سازمانی روبه‌روست. در نتیجه‌گیری مشخص شد که هوش مصنوعی جایگزین قضاوت انسانی نیست، بلکه به‌عنوان ابزاری پیش‌گیرانه و پشتیبان تصمیم‌گیری، نقشی کلیدی در گذار از مدیریت واکنشی به ایمنی سیستماتیک و داده‌محور ایفا می‌کند.

کلمات کلیدی : مدیریت ایمنی تجهیز کارگاه بینایی ماشین یادگیری ماشین ارزیابی ریسک