بازآفرینی نقوش گل‌وبوته فرش کاشان دوره قاجار در طراحی مجموعه پوشاک زنانه معاصر با تأکید بر هنر پته‌دوزی

بازآفرینی نقوش گل‌وبوته فرش کاشان دوره قاجار در طراحی مجموعه پوشاک زنانه معاصر با تأکید بر هنر پته‌دوزی

مریم سنجرآرانی1 هادی جهان‌گشای2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی دوخت، مؤسسه آموزش عالی هنر و اندیشه اسلامی، گروه هنر، قم، ایران.
2) استادیار مؤسسه آموزش عالی هنر و اندیشه اسلامی، گروه هنر، قم، ایران.

کد IOI مقاله : ABFG-ACAZAF
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    نقوش گیاهی و گل‌وبوته در فرش‌های کاشان دوره قاجار، به‌عنوان بخشی ارزشمند از هنر سنتی ایران، از ظرفیت‌های بصری و نمادین قابل‌توجهی برخوردارند که می‌توانند منبع الهام طراحی معاصر باشند. پژوهش حاضر با هدف بازآفرینی این نقوش در طراحی مجموعه‌ای از پوشاک زنانه معاصر، با تأکید بر تکنیک پته‌دوزی، انجام شده است. پرسش اصلی پژوهش آن است که چگونه می‌توان عناصر بصری و ساختاری نقوش گل‌وبوته فرش‌های کاشان، به‌ویژه نقوش متأثر از جریان فرنگی‌مآبی و گل‌فرنگ، را با بهره‌گیری از فنون پته‌دوزی به زبانی نوین در طراحی پوشاک معاصر بازآفرینی کرد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی ـ توسعه‌ای و از نظر روش، کیفی با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی است که با استفاده از مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای انجام شده است. جامعه مطالعاتی شامل نمونه‌هایی از فرش‌های شاخص دوره قاجار موجود در موزه‌ها و منابع مکتوب و نیز آثار برجسته پته‌دوزی کرمان است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نقوش هندسی، گیاهی و بته‌جقه‌ای از عناصر شاخص فرش‌های این دوره بوده‌اند و در تزئینات پوشاک درباری قاجار نیز کاربرد داشته‌اند. همچنین، پته‌دوزی با بهره‌گیری از نقوشی همچون سرو، بته‌جقه و گل‌های اسلیمی بر پارچه‌های پشمی، ظرفیت مناسبی برای بازآفرینی این عناصر با حفظ هویت بصری و انطباق با زیبایی‌شناسی معاصر دارد. در نتیجه، تلفیق نقوش اصیل فرش‌های کاشان با تکنیک پته‌دوزی می‌تواند ضمن بازخوانی و احیای میراث هنری ایران در طراحی پوشاک زنانه، زمینه‌ساز خلق آثاری نوآورانه، هویت‌مند و متناسب با نیازهای زیبایی‌شناختی امروز و گسترش کاربرد هنرهای سنتی در عرصه مد معاصر باشد.

کلمات کلیدی : نقوش گل‌وبوته فرش کاشان دوره قاجار پته‌دوزی طراحی پوشاک زنانه معاصر هنرهای سنتی ایران