«خوانش هتروتوپیک فضا، حافظه و بازسازی هویت در فیلم «آدم رستاخیز یافته» بر پایه اندیشه میشل فوکو»

«خوانش هتروتوپیک فضا، حافظه و بازسازی هویت در فیلم «آدم رستاخیز یافته» بر پایه اندیشه میشل فوکو»

مریم امیری1 کیوان کهریزی2

1) دانشجوی دکتری پژوهش هنر، گروه تخصصی هنر، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران
2) دانشجوی دکتری پژوهش هنر، گروه تخصصی هنر، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران

کد IOI مقاله : ABFG-ACAZAG
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    فضا در آثار سینمایی می‌تواند به‌عنوان عنصری فعال در شکل‌گیری معنا، بازنمایی تجربه‌های انسانی و سازمان‌دهی حافظه تاریخی مورد مطالعه قرار گیرد. فیلم «آدم رستاخیز یافته» (Adam Resurrected, 2008) ساخته پل شریدر، با روایت زندگی آدام اشتاین، هنرمند یهودی بازمانده از اردوگاه‌های نازی، بستری مناسب برای بررسی رابطه میان مکان، حافظه و هویت فراهم می‌کند. این پژوهش با هدف تحلیل چگونگی بازنمایی فضاهای هتروتوپیک در این فیلم و بررسی نقش مکان‌های روایی در نمایش تجربه بازماندگی، حافظه تاریخی و بازسازی هویت فردی انجام شده است. پرسش اصلی پژوهش آن است که فضاهای اصلی فیلم چگونه ویژگی‌های فضاهای هتروتوپیک را بازنمایی می‌کنند و چه نقشی در شکل‌گیری تجربه شخصیت اصلی دارند. روش تحقیق در این پژوهش کیفی و از نوع توصیفی ـ تحلیلی است. داده‌های پژوهش از طریق مطالعه منابع نظری مرتبط با فضا و تحلیل عناصر بصری، روایی و فضایی فیلم گردآوری شده و نمونه‌های مورد بررسی شامل آسایشگاه بازماندگان هولوکاست، فضای اردوگاه در خاطرات آدام و فضای مرتبط با کودک آسیب‌دیده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فضاهای فیلم دارای ساختاری چندلایه هستند و در آن‌ها زمان‌های تاریخی، تجربه‌های فردی و روابط قدرت در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. آسایشگاه به‌عنوان فضای نگهداری و بازسازی، اردوگاه به‌عنوان فضای ماندگار در حافظه و فضای کودک آسیب‌دیده به‌عنوان محل بازتعریف مرزهای هویت انسانی، ابعاد مختلف تجربه بازماندگی را آشکار می‌کنند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که فیلم «آدم رستاخیز یافته» از طریق سازمان‌دهی فضایی خود، مکان را به عاملی مؤثر در بازنمایی آسیب تاریخی و امکان بازسازی هویت تبدیل می‌کند.

کلمات کلیدی : هتروتوپیا فضای سینمایی حافظه تاریخی بازماندگی بازسازی هویت آدم رستاخیز یافته