تأثیر عکاسی معماری بر ادراک و بازنمایی هویت فرهنگی بناهای تاریخی (مطالعه موردی: بازار تاریخی تبریز، ارگ علیشاه و مسجد کبود)

تأثیر عکاسی معماری بر ادراک و بازنمایی هویت فرهنگی بناهای تاریخی (مطالعه موردی: بازار تاریخی تبریز، ارگ علیشاه و مسجد کبود)

امیر علی نواده شهلا1

1) AMIR ALI NAVADEH SHAHLA

کد IOI مقاله : ABFG-ACZCEG
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    چکیده عکاسی معماری در مواجهه با بناهای تاریخی صرفاً وسیله‌ای برای ثبت ظاهر بنا نیست، بلکه می‌تواند در شکل‌دهی به ادراک مخاطب و بازنمایی هویت فرهنگی اثر نقش فعال داشته باشد. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که انتخاب قاب، نقطه دید، نور، زمان عکاسی، حضور یا غیاب انسان و میزان تمرکز بر کل، فضا یا جزئیات چگونه می‌تواند برخی لایه‌های هویت بنا را برجسته و برخی دیگر را از حوزه ادراک خارج کند. پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از تحلیل محتوای بصری و مطالعه تطبیقی سه نمونه موردی در شهر تبریز انجام شده است: بازار تاریخی تبریز، ارگ علیشاه و مسجد کبود. چارچوب تحلیل بر سه لایه «ساخت»، «فضا و حیات زیسته» و «معنا و تزئین» استوار است و مؤلفه‌هایی همچون قاب‌بندی، نقطه دید، مقیاس، نور و سایه، حضور انسان، ارتباط بنا با بافت شهری و نسبت جزء و کل در تصاویر بررسی می‌شوند. نتایج نشان می‌دهد که بازنمایی تک‌لایه می‌تواند بازار را به یک اثر صرفاً معماری و موزه‌ای، ارگ را به یک حجم ویرانه و مسجد کبود را به مجموعه‌ای از تزئینات کاشی تقلیل دهد. در مقابل، عکاسی هویتمحور با ایجاد توالی تصویری از ساخت، فضا و جزئیات، امکان انتقال هم‌زمان ویژگی‌های کالبدی، فضایی، تاریخی و اجتماعی بنا را افزایش می‌دهد. بر این اساس، عکس معماری می‌تواند علاوه بر ارزش زیبایی‌شناختی، به‌عنوان یک ابزار پژوهشی و ارتباطی برای شناخت و انتقال هویت میراث معماری مورد استفاده قرار گیرد. واژگان کلیدی: عکاسی معماری، هویت فرهنگی، بازنمایی، ادراک بصری، میراث معماری، بناهای تاریخی

کلمات کلیدی : واژگان کلیدی عکاسی معماری هویت فرهنگی بازنمایی ادراک بصری میراث معماری بناهای تاریخی