تحلیل کارکردهای بصری عنصر چشم در نقاشی‌های علی اکبر صادقی

تحلیل کارکردهای بصری عنصر چشم در نقاشی‌های علی اکبر صادقی

سمانه غفاری نژاد1

1) کارشناس ارشد گرافیک

کد IOI مقاله : ABFG-ACZEKH
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    عنصر چشم در نقاشی، افزون بر بازنمایی ویژگی‌های چهره، یکی از مؤلفه‌های مؤثر در شکل‌گیری ساختار بصری اثر و هدایت نگاه مخاطب به شمار می‌آید. با وجود اهمیت این عنصر در ارتباط میان اثر و مخاطب، کارکردهای بصری آن در نقاشی‌های علی‌اکبر صادقی تاکنون به‌صورت مستقل بررسی نشده است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف تحلیل کارکردهای بصری عنصر چشم در نقاشی‌های علی‌اکبر صادقی و با تأکید بر فرم، رنگ، ترکیب‌بندی و هدایت نگاه مخاطب انجام شده است. پرسش اصلی پژوهش این است که عنصر چشم در نقاشی‌های علی‌اکبر صادقی چه کارکردهای بصری دارد و چگونه در هدایت نگاه مخاطب و سازمان‌دهی ساختار بصری آثار نقش ایفا می‌کند؟ پژوهش حاضر با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و رویکرد کیفی انجام شده است. شش اثر از نقاشی‌های علی‌اکبر صادقی به‌صورت هدفمند انتخاب و تحلیل شدند. در این فرآیند، فرم، رنگ و جایگاه عنصر چشم در هر اثر بررسی و سپس تصاویر اصلی با نسخه‌های ویرایش‌شده‌ای که عنصر چشم از آن‌ها حذف شده بود، مقایسه شد تا کارکرد این عنصر در ادراک بصری مخاطب بررسی شود. یافته‌های پژوهش نشان داد که کارکرد بصری عنصر چشم در آثار مورد بررسی از الگوی ثابتی پیروی نمی‌کند، بلکه متناسب با ساختار هر اثر و در تعامل با فرم، رنگ و ترکیب‌بندی، نقش متفاوتی در ایجاد نقطه تمرکز، هدایت نگاه مخاطب و انسجام ساختار دیداری ایفا می‌کند. همچنین، مقایسه تصاویر اصلی و نسخه‌های ویرایش‌شده نشان داد که حذف عنصر چشم، اگرچه همواره موجب از بین رفتن هویت شخصیت نمی‌شود، اما در بیشتر آثار باعث کاهش تمرکز بصری، تضعیف ارتباط دیداری مخاطب با چهره و کاهش انسجام بیان تصویری می‌شود. در مجموع، کارکرد بصری عنصر چشم در نقاشی‌های علی‌اکبر صادقی نه به‌صورت مستقل، بلکه در تعامل با فرم، رنگ و ترکیب‌بندی شکل می‌گیرد و در سازمان‌دهی ساختار دیداری و کیفیت ادراک مخاطب نقش مؤثری ایفا می‌کند.

کلمات کلیدی : نقاشی‌معاصر‌ایران تحلیل بصری عنصر چشم کارکردهای بصری هدایت نگاه مخاطب علی اکبرصادقی