بررسی نقش محیط شفابخش در ارتقای کیفیت فضایی و تجربه بیماران در مراکز تخصصی چشم‌پزشکی

بررسی نقش محیط شفابخش در ارتقای کیفیت فضایی و تجربه بیماران در مراکز تخصصی چشم‌پزشکی

عبداله ابراهیمی1 فاطمه مظفری قادیکلایی2 امیررضا عالیشاه3

1) استادیار، گروه معماری، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران-
2) استادیار، گروه معماری، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران-
3) دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه معماری، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران-

کد IOI مقاله : ABFG-ACZFAC
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    مراکز تخصصی چشم‌پزشکی علاوه بر تأمین الزامات عملکردی و درمانی، نیازمند محیطی هستند که بتواند شرایط مناسب ادراکی و روانی را برای بیماران و همراهان آنان فراهم کند. در این میان، رویکرد محیط شفابخش با تأکید بر نقش ویژگی‌های کالبدی و محیطی در شکل‌گیری تجربه کاربران، می‌تواند چارچوبی مؤثر برای ارتقای کیفیت فضایی مراکز درمانی فراهم آورد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش محیط شفابخش در ارتقای کیفیت فضایی و تجربه بیماران در مراکز تخصصی چشم‌پزشکی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی و توصیفی ـ تحلیلی است. داده‌ها به شیوه اسنادی و کتابخانه‌ای و با بررسی منابع علمی، مطالعات پیشین، استانداردها و ضوابط مرتبط با معماری درمانی و محیط شفابخش گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که شش مؤلفه شامل نور و کیفیت بصری، ارتباط با طبیعت، آسایش محیطی، خوانایی فضایی و جهت‌یابی، حریم خصوصی و حس کنترل، و کیفیت فضاهای انتظار و تعاملات اجتماعی، نقش مهمی در شکل‌گیری محیط شفابخش در مراکز تخصصی چشم‌پزشکی دارند. تحلیل روابط میان این مؤلفه‌ها نشان داد که اثرگذاری محیط شفابخش عمدتاً از طریق کنترل محرک‌های نامطلوب، افزایش قابلیت فهم و پیش‌بینی محیط و تقویت حس امنیت، استقلال و کنترل کاربر بر محیط شکل می‌گیرد. بر این اساس، طراحی مراکز تخصصی چشم‌پزشکی باید علاوه بر الزامات عملکردی و تخصصی، کیفیت نور و شرایط بصری، آسایش محیطی، خوانایی فضا، حریم خصوصی، ارتباط با طبیعت و کیفیت فضاهای انتظار را به‌صورت یکپارچه مورد توجه قرار دهد. چنین رویکردی می‌تواند به ایجاد محیطی آرام‌تر، قابل‌فهم‌تر و پاسخ‌گوتر نسبت به نیازهای ادراکی و روانی بیماران و همراهان منجر شود.

کلمات کلیدی : مراکز تخصصی ﭼﺸﻢ ﭘﺰﺷﮑﯽ محیط شفا بخش تجربه فضایی بیمار کیفیت فضایی