«بازشناسی ظرفیت‌های نمادین و فرمی نقوش زرتشتی‌دوزی یزد برای بازآفرینی در هنر معاصر»

«بازشناسی ظرفیت‌های نمادین و فرمی نقوش زرتشتی‌دوزی یزد برای بازآفرینی در هنر معاصر»

زینب فضائیان1 طاهره السادات میرکریمی خضراباد2

1) دانشجوی دکترای مهندسی دانشگاه یزد
2) دانشجوی دکترای مهندسی نساجی دانشگاه یزد

کد IOI مقاله : ABFG-ACZGBG
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    هنر زرتشتی‌دوزی (گبره‌دوزی) یزد، به عنوان یکی از اصیل‌ترین شاخه‌های رودوزی سنتی ایران، حامل لایه‌های عمیقی از جهان‌بینی اسطوره‌ای، دانش بومی و نمادشناسی کیهانی است. این پژوهش با هدف «بازشناسی ظرفیت‌های نمادین و فرمی نقوش زرتشتی‌دوزی یزد برای بازآفرینی در هنر معاصر» و با بهره‌گیری از روش تحقیق کیفی و استراتژیِ نشانه‌شناسیِ ساختارگرا تدوین شده است. مطالعاتِ تحلیلیِ نقوشِ کلیدیِ این هنر، همچون درخت زندگی، سرو، طاووس و ماهی، نشان می‌دهد که این موتیف‌ها فراتر از تزئیناتِ صرف، بازتاب‌دهنده‌ی مفاهیمی عمیق چون باروری، جاودانگی و پیروزی نور بر ظلمت هستند که در بستر منسوجاتِ دستبافِ یزد تکامل یافته‌اند. یافته‌های این پژوهش، راهکارهایی نوین برای پیوند میانِ سنت و هنر معاصر ارائه می‌دهد؛ از جمله استفاده از فناوری‌هایِ چاپ دیجیتال (DTF) و ترکیبِ نقوشِ هندسی با خط نستعلیق. این گذارِ تکنولوژیک و مفهومی، نه تنها اصالتِ این هنر را حفظ می‌کند، بلکه ظرفیت‌های آن را برای کاربرد در طراحی دکوراسیونِ مدرن (مانند مبلمان و چیدمان‌های مفهومی) ارتقا می‌دهد. نتیجه‌گیریِ پژوهش بر این اصل استوار است که بازآفرینیِ خلاقانه، با حفظِ ساختارِ کهن‌الگوها، کلیدِ تداومِ حیاتِ هنرهای سنتی در زیستِ امروز است.

کلمات کلیدی : زرتشتی‌دوزی نقوش سنتی نمادشناسی هنر معاصر یزد