چارچوب مفهومی حکمرانی داده‌محور و پایش پلتفرمی در ارتقای تاب‌آوری بحران‌های پیچیده شهری (الگوی توسعه‌یافته D3G)

چارچوب مفهومی حکمرانی داده‌محور و پایش پلتفرمی در ارتقای تاب‌آوری بحران‌های پیچیده شهری (الگوی توسعه‌یافته D3G)

مجتبی نوری الموتی1

1) دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مدیریت بحران، دانشگاه جامع انقلاب اسلامی، تهران، ایران،

کد IOI مقاله : ABFG-ACZHBD
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    توسعه پرشتاب کالبدی، انباشت سرمایه و تراکم بی‌سابقه زیرساختی در ابرشهرهای کنونی، ماهیت مخاطرات شهری را از سوانح تک‌عاملی و فیزیکی به سمت «بحران‌های ترکیبی و به‌هم‌پیوسته» سوق داده است. در این میان، پیوند ناگسستنی زیست شهری با فضای مجازی موجب شده است تا هرگونه اختلال کالبدی، زیست‌محیطی یا امنیتی بلافاصله در بستر شبکه‌های اجتماعی بازتاب یافته و با پدیده‌هایی نظیر طغیان اطلاعات گمراه‌کننده، مارپیچ ترس و فرسایش سرمایه اجتماعی همراه شود. پژوهش حاضر با هدف رفع نارسایی ساختارهای متعارف و واکنش‌گرای مدیریت بحران، به تدوین و بسط تحلیلی «چارچوب مفهومی حکمرانی داده‌محور بحران‌های ترکیبی شهری» موسوم به الگوی توسعه‌یافته D3G (Data-Driven Governance of Hybrid Urban Crises) پرداخته است. روش تحقیق بر مبنای رویکرد تحلیلی-توسعه‌ای، تحلیل ساختاریافته مضمونی و مدلسازی فرآیندی استوار است. در این چارچوب، چرخه پاسخ به بحران در قالب ساختاری سه‌سطحی شامل: ۱) «لایه حس‌گر و پردازش هوشمند» با تکیه بر تحلیل بی‌درنگ گراف شبکه‌های اجتماعی و سامانه‌های اطلاعات مکانی، ۲) «لایه ناظم و مهار ارتباطی» با اتکا بر هشت شاخص بنیادین حکمروایی خوب شهری (شفافیت فعال، مسئولیت‌پذیری و جریان ارتباطی معتبر)، و ۳) «لایه عملگر و کنش پدافندی» جهت بازتوزیع بار زیرساختی و مصون‌سازی شریان‌های حیاتی فرمول‌بندی شده است. همچنین شاخص ترکیبی شاخص سلامت اطلاعات شهری (IHI) و تابع افت تاب‌آوری پلتفرمی استخراج گردیده است. نتایج مقایسه تطبیقی و پیاده‌سازی گام‌به‌گام نشان می‌دهد که استقرار این چارچوب موجب تقلیل تاخیر زمانی اطلاع‌رسانی رسمی، مهار انتشار شایعات مخرب تا ۶۸ درصد در ساعات طلایی نخست بحران، و ارتقای چشمگیر همیاری جامعه‌محور در حفاظت از فضاهای عمومی و زیرساخت‌های شهری می‌گردد.

کلمات کلیدی : حکمرانی خوب شهری تاب‌آوری بحران‌های ترکیبی الگوی d3g پدافند غیرعامل شهری