برنامه‌ریزی محله‌محور و مدیریت محلی با تأکید بر تجربیات جهانی؛ ارائه چارچوبی برای شهرهای ایران

برنامه‌ریزی محله‌محور و مدیریت محلی با تأکید بر تجربیات جهانی؛ ارائه چارچوبی برای شهرهای ایران

محمد امیر برآهویی1 عقیل اجاق2

1) دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد زاهدان، زاهدان
2) مدیرگروه شهرسازی دانشگاه فناوری نوسازی و شهرهوشمند شهرداری تهران ، تهران

کد IOI مقاله : ABFG-ACZHGK
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    چكيده : تحولات شتابان اقتصادی، اجتماعی و فضایی شهرها و افزایش تنوع نیازها و مسائل در مقیاس محله، ضرورت بازاندیشی در شیوه‌های سنتی و متمرکز مدیریت و برنامه‌ریزی شهری را بیش از پیش آشکار ساخته است. در این میان، برنامه‌ریزی محله‌محور با تأکید بر مشارکت ساکنان و تقویت نهادهای محلی، می‌تواند زمینه پیوند میان دانش و نیازهای جامعه محلی با نظام رسمی برنامه‌ریزی و مدیریت شهری را فراهم سازد. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین جایگاه مدیریت محلی و شورای محلات در فرآیند برنامه‌ریزی محله‌محور و شناسایی الزامات نهادی لازم برای اثربخشی این رویکرد است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی ـ تطبیقی و با بهره‌گیری از مطالعات اسنادی، ضمن بررسی مبانی نظری برنامه‌ریزی مشارکتی، حکمرانی محلی و برنامه‌ریزی محله‌محور، تجربیات کشورهای انگلستان، ژاپن، کره‌جنوبی، فرانسه و برزیل را در زمینه مشارکت محلی، نقش شوراهای محله، برنامه‌ریزی، تخصیص منابع و ارتباط با مدیریت شهری بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تفاوت اصلی میان الگوهای مختلف، صرفاً در ایجاد نهادهای محلی نیست، بلکه در میزان اختیارات، دسترسی به منابع، جایگاه قانونی، ظرفیت اجرایی و نحوه اتصال این نهادها به نظام رسمی تصمیم‌گیری و مدیریت شهری نهفته است. بر این اساس، شورای محله در صورت برخورداری از جایگاه نهادی مشخص و ارتباط مؤثر با مدیریت شهری، می‌تواند از یک نهاد صرفاً مشورتی و مطالبه‌گر به سازوکاری برای شناسایی مسائل، اولویت‌بندی نیازها، مشارکت در تدوین برنامه، پیگیری اجرا و نظارت محلی تبدیل شود. در نهایت، پژوهش چارچوبی مفهومی برای تقویت برنامه‌ریزی محله‌محور در ایران پیشنهاد می‌کند که بر مؤلفه‌های مشارکت مؤثر، نمایندگی محلی، اختیار، منابع، برنامه‌ریزی، اجرا، نظارت و پاسخگویی استوار است.

کلمات کلیدی : واژه‌هاي كليدي برنامه‌ریزی محله‌محور مدیریت محلی تجربیات جهانی شهرهای ایران