کشف و اعتبارسنجی الگوی تکوینیِ چندبعدی کارآفرینی گردشگری روستایی و ارزیابی وضعیت آن در روستاهای گردشگری خراسان شمالی

کشف و اعتبارسنجی الگوی تکوینیِ چندبعدی کارآفرینی گردشگری روستایی و ارزیابی وضعیت آن در روستاهای گردشگری خراسان شمالی

سمیرا محمدی1 رمضانعلی نادری مایوان2

1) استادیار ؛ دانشگاه کوثر بجنورد؛ایران
2) دانشیار ؛دانشگاه کوثر بجنورد؛ایران

کد IOI مقاله : ABFG-ACZKAE
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    کارآفرینی گردشگری روستایی می‌تواند با تبدیل ظرفیت‌های طبیعی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی روستاها به کسب‌وکارهای محلی، زمینه اشتغال، تنوع‌بخشی درآمد، ماندگاری جمعیت و توسعه پایدار را فراهم کند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های کارآفرینی گردشگری روستایی و ارزیابی وضعیت آن‌ها در ده روستای هدف و مقصد گردشگری استان خراسان شمالی انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، آمیخته اکتشافی متوالی بود. در بخش کیفی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۸ نفر از خبرگان دانشگاهی و اجرایی انجام و داده‌ها با نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شد. در بخش کمّی، داده‌ها از ۶۲ پرسش‌نامه کامل گردآوری شد. ابزار پژوهش شامل ۲۴ گویه در دو فرم «میزان تأثیر» و «وضعیت موجود» بود و داده‌ها با شاخص‌های توصیفی، آزمون t تک‌نمونه‌ای با مقدار آزمون۳، اندازه اثر و تحلیل شکاف بررسی شدند. یافته‌های کیفی نشان داد کارآفرینی گردشگری روستایی از سه بُعد رفتاری، زمینه‌ای و ساختاری تشکیل می‌شود. یافته‌های کمّی نیز نشان داد هر سه بُعد در تقویت کارآفرینی گردشگری روستایی مؤثرند؛ اما وضعیت کلی کارآفرینی گردشگری روستایی در روستاهای مورد مطالعه پایین‌تر از حد متوسط است. بُعد رفتاری در وضعیت نسبتاً مناسب‌تری قرار داشت، درحالی‌که ابعاد زمینه‌ای و ساختاری، به‌ویژه بُعد زمینه‌ای، با کاستی‌های جدی مواجه بودند. ضعف بسترهای اجتماعی و فرهنگی، مشارکت و کنترل محلی، دسترسی به منابع مالی، زیرساخت‌ها و فناوری، پویایی اقتصادی، امنیت، وجود افراد متخصص و الگوهای موفق، مهم‌ترین حوزه‌های نیازمند مداخله بودند. بر این اساس، جاذبه‌های گردشگری به‌تنهایی برای شکل‌گیری کارآفرینی گردشگری روستایی کافی نیستند و تقویت مشارکت محلی، تأمین مالی، زیرساخت‌ها، توانمندی‌های انسانی و حمایت‌های نهادی ضروری است.

کلمات کلیدی : کارآفرینی گردشگری روستایی توسعه پایدار مشارکت محلی روستاهای گردشگری خراسان شمالی