از زمینه تا عملکرد: تبیین چارچوبی برای طراحی مراکز پژوهش و آموزش کشاورزی پایدار با تأکید بر بهره‌وری

از زمینه تا عملکرد: تبیین چارچوبی برای طراحی مراکز پژوهش و آموزش کشاورزی پایدار با تأکید بر بهره‌وری

سپیده جلیلیان1 رضا جعفرپور هادیکیاشری2 علی شیرکوند3

1) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، واحد ورامین-پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران
2) گروه معماری، واحد ورامین-پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران
3) گروه عمران، واحد ورامین-پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران

کد IOI مقاله : ABFG-ACZKEB
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    مراکز پژوهش و آموزش کشاورزی به دلیل ماهیت چندبعدی فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و تولیدی، نیازمند رویکردی یکپارچه در طراحی معماری هستند؛ رویکردی که ضمن پاسخ‌گویی به نیازهای عملکردی، با ویژگی‌های بستر و الزامات محیطی و منابع نیز سازگار باشد. مسئله اصلی پژوهش حاضر، چگونگی تبدیل مؤلفه‌های زمینه‌گرا به راهبردهای طراحی و ایجاد پیوند میان زمینه، عملکرد و بهره‌وری در طراحی مراکز پژوهش و آموزش کشاورزی پایدار است. هدف پژوهش، تبیین چارچوبی برای طراحی این مراکز با تأکید بر بهره‌وری منابع و استفاده از ظرفیت‌های زمینه‌ای در فرآیند تصمیم‌گیری معماری است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد کیفی است. در مرحله نخست، با مطالعه منابع و پژوهش‌های مرتبط، مؤلفه‌های مؤثر در پنج حوزه زمینه‌ای، اقلیمی ـ زیست‌محیطی، کالبدی ـ فضایی، عملکردی ـ آموزشی و بهره‌وری منابع شناسایی و دسته‌بندی شدند. سپس با تحلیل روابط میان این مؤلفه‌ها، راهبردهای طراحی و الزامات فضایی و عملکردی مرکز استخراج و در قالب چارچوب پیشنهادی سامان‌دهی شدند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که زمینه‌گرایی زمانی می‌تواند به عملکرد پایدار منجر شود که ویژگی‌های بستر از سطح شناخت و توصیف فراتر رفته و به تصمیمات معماری تبدیل شوند. بر این اساس، چارچوب پیشنهادی بر فرآیند شناخت زمینه، تحلیل ظرفیت‌ها و محدودیت‌ها، استخراج راهبردهای طراحی، سازمان‌دهی فضایی، ارزیابی عملکرد و سنجش بهره‌وری استوار است. نتایج همچنین نشان می‌دهد که پیوند میان فضاهای آموزش، پژوهش، آزمایش، گلخانه و عرصه‌های کشت می‌تواند ضمن ارتقای کیفیت عملکردی و یادگیری تجربی، زمینه استفاده کارآمدتر از انرژی، آب، زمین و فضا را فراهم کند. در نهایت، پژوهش زمینه را منبع تولید راهبرد، عملکرد را خروجی طراحی و بهره‌وری را معیار ارزیابی عملکرد پایدار معرفی می‌کند.

کلمات کلیدی : معماری زمینه‌گرا معماری پایدار بهره‌وری منابع مرکز پژوهش و آموزش کشاورزی یادگیری تجربی طراحی معماری